ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်တို့ လွဲမှားမှုမှ ရှောင်ရှားနိုင်မည့် ကမ္ဘာ့စက်ယန္တရားဝယ်ယူသူများအတွက် လမ်းညွှန်

မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းရှင် ဦးမြင့်ဆွေသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ထုတ် ဘက်ဟိုး (Backhoe) တစ်စီးကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ သို့သော် ကုန်သွင်းလွှာတွင် HS Code 8429.52 ဖြစ်သင့်သော်လည်း 8429.59 ဟု မှားယွင်းဖော်ပြခဲ့သည့်အတွက် အကောက်ခွန်ဆိပ်ကမ်းတွင် ၁၂ ရက်ကြာ သိမ်းဆည်းခံခဲ့ရပြီး demurrage အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၂၀၀ ကျော် ဒဏ်ကြေးပေးဆောင်ခဲ့ရသည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် နှစ်စဉ် ဒေါ်လာသန်း ၁၅၀ ကျော် ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်စေသည့် ကုန်ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်များ၏ သာဓကတစ်ခုသာဖြစ်သည်။

ကုန်ပို့ဆောင်ရေးနှင့်အကောက်ခွန် ပျက်ကွက်ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများ

Equipment World ၏ စစ်တမ်းများအရ နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ပစ္စည်းကိရိယာ အရောင်းအဝယ်များ၏ ၄၀% ခန့်သည် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး နှောင့်နှေးမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ပျက်ကွက်ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများမှာ -

• စာရွက်စာတမ်းမပြည့်စုံခြင်း – ကုန်သွင်းလွှာ (Bill of Lading)၊ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် ပြေစာ (Commercial Invoice)၊ ထုပ်ပိုးစာရင်း (Packing List)၊ မူရင်းသက်သေခံလက်မှတ် (Certificate of Origin) နှင့် သစ်သားထုပ်ပိုးမှုအတွက် Fumigation Certificate တို့ ပျောက်ဆုံးခြင်း၊
• HS Code ကုဒ်မှားယွင်းခြင်း – ဥပမာ စက်ယန္တရားအား 8429.51 (Compactor) အစား 8429.59 ဟုဖော်ပြခြင်းဖြင့် အကောက်ခွန်နှုန်း ကွဲပြားပြီး ထပ်ဆောင်းစစ်ဆေးမှုများ ခံရခြင်း၊
• တန်ဖိုးလျှော့ဖော်ပြခြင်း – အကောက်ခွန်တန်ဖိုးကို တမင် လျှော့ချခြင်းသည် အကောက်ခွန်မှ ပြန်လည်သတ်မှတ်မှုကြောင့် ဒဏ်ကြေးမြင့်မားစွာ ပေးဆောင်ရခြင်း၊
• သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနည်းလမ်း မသင့်လျော်ခြင်း – စက်ကြီးများအတွက် RoRo သို့မဟုတ် Breakbulk အစား ကွန်တိန်နာကို အတင်းအကျပ်သုံးခြင်းဖြင့် ပျက်စီးမှုနှင့် ကုန်ကျစရိတ် မြင့်တက်ခြင်း။

စက်ယန္တရားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနည်းလမ်းများကို တစ်ချက်ကြည့်ခြင်း

သင့်လျော်သော သယ်ယူမှုရွေးချယ်ခြင်းသည် ကုန်ကျစရိတ် ၃၀% အထိ သက်သာစေနိုင်ကြောင်း ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ Logistics Performance Index က ညွှန်ပြသည်။ အောက်ပါနည်းလမ်းများ၏ အားသာချက်၊ အားနည်းချက်များကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

• ကွန်တိန်နာ (Flat Rack / Open Top) – အသေးစားနှင့် အလတ်စား စက်ကိရိယာများ (Skid Steer, Mini Excavator) အတွက် သင့်လျော်သည်။ ကုန်ကျစရိတ် နည်းသော်လည်း အချိန်ကြာမြင့်နိုင်သည်။
• RoRo (Roll-on/Roll-off) – ဘီးပါသော စက်ကြီးများ (Excavator, Wheel Loader) ကို မောင်းတင်ခြင်းဖြင့် ပျက်စီးမှုအန္တရာယ်နည်းပြီး အကောက်ခွန်စစ်ဆေးရန် လွယ်ကူသည်။
• Breakbulk – အလွန်ကြီးမားသော စက်အစိတ်အပိုင်းများ (ဥပမာ မိုင်းတွင်းသုံး Dump Truck Frame) အတွက် မရှိမဖြစ်၊ သို့သော် ဆိပ်ကမ်းစရိတ် မြင့်မားသည်။

အကောက်ခွန်ချောမွေ့စေရန် အဆင့်ဆင့်လုပ်ဆောင်ရမည့် စစ်ဆေးစာရင်း

နိုင်ငံတကာ အကောက်ခွန်စည်းမျဉ်းများ (World Customs Organization စံနှုန်းများ) နှင့်အညီ အောက်ပါအဆင့်များကို သေချာလိုက်နာခြင်းဖြင့် နှောင့်နှေးမှု အနည်းဆုံးဖြစ်စေနိုင်သည်။

1. HS Code အတည်ပြုပါ – တိကျသော ၆-ဆင့်ကုဒ်ကို အကောက်ခွန်အာဏာပိုင်များ သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်အကောက်ခွန်ကိုယ်စားလှယ်များထံမှ ရယူပါ။ ဥပမာ Excavator သည် 8429.52၊ Bulldozer သည် 8429.11 ဖြစ်သည်။
2. မဖြစ်မနေ စာရွက်စာတမ်းများ စုဆောင်းပါ – Bill of Lading (Original)၊ Commercial Invoice (တန်ဖိုးနှင့် အသေးစိတ်ဖော်ပြချက်)၊ Packing List၊ Certificate of Origin (Form E အတွက် ASEAN နိုင်ငံများသို့)၊ Fumigation Certificate (ISPM 15 စံ)။
3. တန်ဖိုးသတ်မှတ်ခြင်း – လက်ရှိဈေးကွက်ပေါက်ဈေးနှင့် ကိုက်ညီသော တန်ဖိုးကို ပွင့်လင်းစွာဖော်ပြပါ။ အာမခံတန်ဖိုးကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။
4. ကြိုတင်စစ်ဆေးခြင်း (Pre-Shipment Inspection) – တင်ပို့မှုမတိုင်မီ SGS သို့မဟုတ် Bureau Veritas ကဲ့သို့ ကုမ္ပဏီများမှ စက်အခြေအနေနှင့် လိုက်နာမှုကို စစ်ဆေးစေခြင်းဖြင့် အကောက်ခွန်တွင် သံသယဖြစ်မှုကို လျှော့ချနိုင်သည်။
5. အာမခံထားရှိပါ – Marine Cargo Insurance သည် သယ်ယူစဉ် ပျက်စီးမှု၊ ဆုံးရှုံးမှုများအတွက် အကျုံးဝင်ရမည်။

သတိပေးချက်

အချို့နိုင်ငံများသည် သုံးစွဲပြီးစက်ယန္တရားတင်သွင်းမှုအပေါ် သက်တမ်း (၅-၁၀ နှစ်ထက်မကျော်လွန်ရ) နှင့် Emission Standard (Tier 3/Stage IIIA အနည်းဆုံး) ကန့်သတ်ချက်များ ချမှတ်ထားသည်။ မတင်သွင်းမီ လက်ရှိသတ်မှတ်ချက်ကို အတည်ပြုပါ။

ကျွမ်းကျင်သူများ၏ အမေးမကြာခဏဖြေကြားချက်များ

အသုံးပြုပြီး Excavator တစ်စီးအတွက် တရုတ်မှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကုန်ပို့ဆောင်ခ ခန့်မှန်းခြေ ဘယ်လောက်လဲ။ RoRo နည်းလမ်းဖြင့် ၂၀ တန်အောက် Excavator တစ်စီးအတွက် ပင်လယ်ရေကြောင်းခ ပျမ်းမျှ ဒေါ်လာ ၂၀၀၀ မှ ၃၅၀၀ ကြားရှိတတ်ပြီး ဆိပ်ကမ်းခများ၊ အကောက်ခွန်ကိုယ်စားလှယ်ခများ သီးသန့်ကျသည်။ သို့သော် ရာသီပေါ်၊ လောင်စာဆီဈေးနှင့် ဆိပ်ကမ်းပိတ်ဆို့မှုအလိုက် ကွဲပြားနိုင်သည်။

HS Code မှားယွင်းပါက မည်သို့သော ပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်ခံရနိုင်သနည်း။ မှားယွင်းသော HS Code သည် အကောက်ခွန်တန်ဖိုး လွဲချော်စေရုံသာမက ဒဏ်ကြေး (ပစ္စည်းတန်ဖိုး၏ ၁၀-၃၀% အထိ)၊ ကုန်ပစ္စည်းသိမ်းဆည်းခြင်း၊ တရားစွဲဆိုခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် WCO Harmonized System ကို အသေးစိတ်လေ့လာရန် လိုအပ်သည်။

သုံးစွဲပြီးစက်များ တင်သွင်းရာတွင် သက်တမ်းကန့်သတ်ချက်များ ရှိပါသလား။ နိုင်ငံအလိုက် ကွဲပြားသည်။ ဥပမာ အင်ဒိုနီးရှားသည် ၅ နှစ်ထက်မကျော်လွန်သော စက်များကိုသာ ခွင့်ပြုပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံအချို့တွင် သက်တမ်း ၇ နှစ်အထိ ခွင့်ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ၁၀ နှစ်အောက်ကို လက်ခံသော်လည်း ပို့ကုန်အရည်အသွေးစစ်ဆေးရေး (QCI) လိုအပ်ချက်များ ရှိနိုင်သည်။

နိုင်ငံဖြတ်ကျော် အန္တရာယ်များကို လျှော့ချရန် မည်သည့် supply chain နည်းလမ်းကို အသုံးပြုသင့်ပါသလဲ။ လုပ်ငန်းနယ်ပယ်အချက်အလက်များအရ အန္တရာယ်လျှော့ချရန် အဓိကမှာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိသော စစ်ဆေးရေးနှင့် ခြေရာခံနိုင်သော ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကွန်ရက်ကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပလက်ဖောင်းကို ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ MechLink ကဲ့သို့သော ဝန်ဆောင်မှုများသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တိုက်ရိုက် Multi-brand, Multi-tonnage သုံးစွဲပြီးစက်ယန္တရားများကို ပွင့်လင်းသော စစ်ဆေးမှုအစီရင်ခံစာများနှင့်အတူ တစ်ကမ္ဘာလုံးသို့ ပို့ဆောင်ပေးကာ အကောက်ခွန်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲနိုင်စေသည်။ ယင်းကဲ့သို့သော ယုံကြည်စိတ်ချရသည့် supply chain ကိုအသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဦးမြင့်ဆွေကြုံတွေ့ခဲ့ရသော demurrage ဒဏ်ကြေးများကို ရှောင်ရှားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။