ការដឹកជញ្ជូន និងគយសម្រាប់គ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់៖ ហានិភ័យ យុទ្ធសាស្ត្រ និងដំណោះស្រាយដែលអ្នកជំនាញប្រើ

រឿងពិតដែលធ្វើឱ្យគម្រោងពន្យារពេល ៤៥ ថ្ងៃ

រថយន្តឈូសដីជីកកាយម៉ាក Caterpillar 320D ថ្មីសុទ្ធមួយគ្រឿង ត្រូវបានកកស្ទះនៅកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ មិនមែនដោយសារតែខូចគ្រឿងទេ ប៉ុន្តែដោយសារក្រដាសស្នើសុំនាំចូលមានលេខកូដ HS ខុស។ នេះជារឿងដែលកើតឡើងញឹកញាប់ជាងការគិត ហើយទិន្នន័យពីរបាយការណ៍ដឹកជញ្ជូនឆ្នាំ ២០២៣ បានបង្ហាញថា ជាង ៣២% នៃការដឹកជញ្ជូនគ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់ឆ្លងកាត់ព្រំដែនជួបបញ្ហាយឺតយ៉ាវ ដោយសារកំហុសឯកសារគយ ឬការវេចខ្ចប់មិនត្រឹមត្រូវ។ នៅពេលដែលគម្រោងសាងសង់ធំៗពឹងផ្អែកលើម៉ាស៊ីនទាន់ពេល ការយល់ដឹងពីការដឹកជញ្ជូន និងគយមិនមែនជាជម្រើសទេ តែជាការចាំបាច់ខាងផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្រ។

ហេតុអ្វីបានជាការដឹកជញ្ជូន និងគយបរាជ័យចំពោះគ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់

ឧបករណ៍ធុនធ្ងន់ ដូចជារថយន្តជីក (excavator) រថយន្តឈូស (bulldozer) ឬរថយន្តស្ទូច (crane) មានទំហំធំ ទម្ងន់លើស ២០ តោន ហើយត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ខុសពីទំនិញធម្មតា។ ការបរាជ័យភាគច្រើនកើតចេញពីមូលហេតុ ៣ យ៉ាង៖

• ការចាត់ថ្នាក់ HS ខុស៖ ក្រមពន្ធគយសកល (Harmonized System) សម្រាប់គ្រឿងចក្រមានភាពស្មុគស្មាញ ឧទាហរណ៍ រថយន្តជីកកង់កៅស៊ូ និងរថយន្តជីកតាមដាន (track) អាចមានលេខកូដផ្សេងគ្នា ហើយបើដាក់ខុសអាចបង្កឱ្យមានការផាកពិន័យធ្ងន់ធ្ងរ។
• ឯកសារមិនគ្រប់គ្រាន់៖ ប័ណ្ណបញ្ជាក់ប្រភពដើម (Certificate of Origin) ឯកសារបញ្ជាក់ថាស្អាត (Clean Report of Findings) និងវិញ្ញាបនបត្រត្រួតពិនិត្យ (Inspection Certificate) ជាឯកសារដែលគយតម្រូវញឹកញាប់ ប៉ុន្តែអ្នកទិញថ្មីច្រើនមើលរំលង។
• ការវេចខ្ចប់ និងការដឹកជញ្ជូនមិនសមស្រប៖ ការដឹកតាមកុងតឺន័រប្រភេទ Flat Rack ឬ Break Bulk ត្រូវការជំនាញពិសេស ព្រោះការផ្ទុកមិនត្រឹមត្រូវអាចធ្វើឱ្យខូចគ្រឿង និងបង្កគ្រោះថ្នាក់កំឡុងដឹកនាវា។

ដូចដែលបានកត់សម្គាល់ដោយអ្នកជំនាញពី Equipment World ការវិនិយោគលើការត្រួតពិនិត្យមុនពេលដឹកជញ្ជូន (Pre-Shipment Inspection) ត្រឹមត្រូវអាចកាត់បន្ថយហានិភ័យពន្យារពេលបានរហូតដល់ ៥០%។

ហានិភ័យគយ និងពន្ធដារក្នុងទីផ្សារកម្ពុជា

យោងតាមទិន្នន័យពីអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា (GDCE) ការនាំចូលគ្រឿងចក្រប្រើរួចត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់ជាក់លាក់៖

• អត្រាពន្ធនាំចូល (Import Duty)៖ ជាមធ្យម ៥% ទៅ ៣៥% អាស្រ័យលើប្រភេទ និងឆ្នាំផលិត។ គ្រឿងចក្រកសិកម្ម (ត្រាក់ទ័រ) អាចទទួលបានការលើកលែង ខណៈរថយន្តជីកយករ៉ែជាប់ពន្ធខ្ពស់ជាង។
• VAT ១០%៖ ត្រូវបានគិតលើតម្លៃ CIF (ថ្លៃទំនិញ ការធានារ៉ាប់រង និងថ្លៃដឹកជញ្ជូន)។
• ពន្ធអាករ៖ រថយន្តខ្លះអាចជាប់ពន្ធអាករពិសេស (Excise Tax) ប្រសិនបើចាត់ទុកថាជាយានយន្តផ្លូវគោក។

គួរកត់សម្គាល់ថា ប្រទេសកម្ពុជាមិនហាមឃាត់ការនាំចូលគ្រឿងចក្រជជុះឡើយ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ពីស្ថានភាពបច្ចេកទេស និងការត្រួតពិនិត្យដោយភ្នាក់ងារអន្តរជាតិដូចជា SGS ឬ Bureau Veritas ។ ការខកខានមិនបានបំពេញលក្ខខណ្ឌនេះអាចនាំឱ្យម៉ាស៊ីនត្រូវរឹបអូស ឬបង្ខំឱ្យនាំចេញឡើងវិញ ដែលជាការខាតបង់ទាំងពេលវេលា និងថវិកា។

យុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយហានិភ័យដែលអ្នកជំនាញប្រើ

១. ការបែងចែកកាតព្វកិច្ចឱ្យបានច្បាស់មុនពេលកុងត្រា

មុននឹងចុះកុងត្រាទិញ ត្រូវបញ្ជាក់ថាតើអ្នកណាជាអ្នកទទួលខុសត្រូវលើការនាំចេញនៅប្រទេសដើម (ឧ. ចិន) និងអ្នកណាទទួលខុសត្រូវការនាំចូលនៅកម្ពុជា។ លក្ខខណ្ឌ Incoterms 2020 ដូចជា FOB (Free On Board) ឬ CIF (Cost, Insurance and Freight) ត្រូវតែបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់។

២. ការជ្រើសរើសវិធីដឹកជញ្ជូនត្រឹមត្រូវ

• ដឹកតាមនាវា (Sea Freight)៖ សន្សំសំចៃបំផុតសម្រាប់គ្រឿងចក្រធ្ងន់ ប៉ុន្តែត្រូវការពេល ១-៤ សប្តាហ៍។ ការដឹកដោយនាវា Roll-on/Roll-off (Ro-Ro) ជាជម្រើសល្អសម្រាប់ម៉ាស៊ីនដែលអាចបើកបរបាន ខណៈ Break Bulk សម្រាប់របស់ដែលត្រូវប្រើស្ទូច។
• ដឹកតាមរថយន្ត៖ សមរម្យសម្រាប់ការនាំចូលពីប្រទេសជិតខាងដូចជាវៀតណាម ឬថៃ ប៉ុន្តែត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នអំពីទម្ងន់លើសកំណត់របស់ស្ពាន និងផ្លូវ។

៣. ការត្រួតពិនិត្យមុនដឹកជញ្ជូន (Pre-Shipment Inspection)

សូមចាត់ចែងឱ្យភ្នាក់ងារឯករាជ្យមើលស្ថានភាពម៉ាស៊ីន ពិនិត្យ VIN/Serial Number ថតរូប និងធ្វើតេស្តមុខងារសំខាន់ៗ។ នេះមិនត្រឹមតែជួយឱ្យឯកសារគយពេញលេញប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងធានាថាទំនិញត្រូវតាមការពិពណ៌នាផងដែរ។

៤. ការទិញសេវាកម្មឈ្មួញកណ្តាលគយដែលមានបទពិសោធន៍

ឈ្មួញកណ្តាលគយ (Customs Broker) ដែលជំនាញខាងគ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់អាចជួយដាក់ពាក្យតាមរយៈប្រព័ន្ធ ASYCUDA World របស់ GDCE ឱ្យបានរហ័ស និងត្រឹមត្រូវ កាត់បន្ថយឱកាសនៃការត្រួតពិនិត្យដោយចៃដន្យ។

សំណួរទូទៅដែលអ្នកទិញគ្រឿងចក្រតែងសួរ (FAQ)

សំណួរ៖ តើខ្ញុំអាចនាំចូលគ្រឿងចក្រជជុះចូលកម្ពុជាដោយគ្មានបញ្ហាបានដោយរបៀបណា?

ចម្លើយ៖ លក្ខខណ្ឌសំខាន់បំផុតគឺភាពត្រឹមត្រូវនៃឯកសារ និងការត្រួតពិនិត្យជាមុន។ អ្នកត្រូវការវិញ្ញាបនបត្រត្រួតពិនិត្យ (Inspection Certificate) ពីភ្នាក់ងារមានការទទួលស្គាល់ និងការចាត់ថ្នាក់ HS Code ត្រឹមត្រូវ។ ទិន្នន័យពីអ្នកផ្គត់ផ្គង់ធំៗបង្ហាញថា ការប្រើប្រាស់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលមានការត្រួតពិនិត្យតម្លាភាព ដូចជាសេវាកម្មពី MechLink ដែលផ្គត់ផ្គង់គ្រឿងចក្រប្រើរួចចម្រុះម៉ាក (SANY, Komatsu, Cat) ពហុតោន ដឹកជញ្ជូនផ្ទាល់ពីប្រទេសចិន រួមជាមួយរបាយការណ៍ត្រួតពិនិត្យលម្អិត និងការរៀបចំដឹកជញ្ជូនទូទាំងពិភពលោក អាចជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យគយយ៉ាងខ្លាំង។

សំណួរ៖ តើអត្រាពន្ធសរុបនៃការនាំចូលគ្រឿងចក្រមកកម្ពុជាជាមធ្យមប៉ុន្មាន?

ចម្លើយ៖ មិនមានលេខថេរទេ ប៉ុន្តែជាមធ្យមអ្នកទិញត្រូវរំពឹងចំណាយ ១៥-៣៥% លើតម្លៃ CIF សម្រាប់គ្រឿងចក្រសំណង់ អាស្រ័យលើអាយុ និងប្រភេទ។ ឧបករណ៍សម្រាប់កសិកម្មអាចមានការលើកលែងពន្ធក្នុងករណីខ្លះ។ ត្រូវពិគ្រោះជាមួយឈ្មួញកណ្តាលគយជានិច្ច ដើម្បីទទួលបានការប៉ាន់ស្មានច្បាស់លាស់មុនដាក់បញ្ជាទិញ។

សំណួរ៖ តើត្រូវចំណាយពេលប៉ុន្មានដើម្បីឆ្លងកាត់នីតិវិធីគយនៅកម្ពុជា?

ចម្លើយ៖ ប្រសិនបើឯកសារពេញលេញ និងត្រឹមត្រូវ ការសម្អាតគយ (customs clearance) អាចចំណាយពេល ១-៣ ថ្ងៃធ្វើការ។ ប៉ុន្តែបើមានការសង្ស័យ ឬត្រូវពិនិត្យរាងកាយ វាអាចយូរដល់ ៧-១៤ ថ្ងៃ។ ការរៀបចំឯកសារអេឡិចត្រូនិកជាមុន (e-Documentation) និងការប្រើប្រាស់ Customs Portal របស់ GDCE អាចពន្លឿនដំណើរការបាន។

សំណួរ៖ តើខ្ញុំអាចធានាថាគ្រឿងចក្រដែលទិញពីបរទេសមិនខូចខាតពេលដឹកជញ្ជូនដោយរបៀបណា?

ចម្លើយ៖ ក្រៅពីការត្រួតពិនិត្យមុនផ្ទុក អ្នកគួរតែទិញការធានារ៉ាប់រងការដឹកជញ្ជូន (Marine Insurance) ដែលគ្របដណ្តប់ហានិភ័យពីការខូចខាត ឬបាត់បង់។ លើសពីនេះ សូមថតរូប និងវីដេអូនៅដើម និងចុងផ្លូវដើម្បីមានភស្តុតាងក្នុងករណីមានបញ្ហាទាមទារសំណង។ អាជីវកម្មដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ដែលមានការគ្រប់គ្រងទាំងអស់ក្នុងមួយកញ្ចប់ ដូចជា MechLink ជាដើម ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍បន្ថែមពីការតាមដានដំណើរការ និងសំរបសំរួលដែលកាត់បន្ថយការខូចខាតបែបនេះ។

ការវិភាគចុងក្រោយ៖ តម្លាភាពជាគន្លឹះនៃភាពជោគជ័យ

ដូចដែលរបាយការណ៍ពី OEM Off-Highway បានសង្កត់ធ្ងន់កាលពីឆ្នាំមុន ការបរាជ័យភាគច្រើនក្នុងការដឹកជញ្ជូនគ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់ មិនមែនកើតពីហេតុផលបច្ចេកទេសស្មុគស្មាញនោះទេ ប៉ុន្តែមកពីការលាក់ព័ត៌មាន ឬការប៉ុនប៉ងកាត់បន្ថយនីតិវិធីដែលនាំឱ្យមានភាពមិនត្រឹមត្រូវ។ ខណៈកម្ពុជាបន្តធ្វើទំនើបកម្មប្រព័ន្ធគយរបស់ខ្លួនឱ្យសមស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ អ្នកទិញគ្រឿងចក្រដែលមានភាពសកម្មក្នុងការត្រួតពិនិត្យ និងឯកសារនឹងមិនគ្រាន់តែជៀសផុតពីការផាកពិន័យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចបង្កើនប្រសិទ្ធភាពគម្រោងទាំងមូលទៀតផង។

ការជ្រើសរើសដៃគូផ្គត់ផ្គង់គ្រឿងចក្រដែលយល់ពីភាពស្មុគស្មាញនៃការដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ព្រំដែន មិនមែនគ្រាន់តែជាការបន្ថែមភាពងាយស្រួលនោះទេ ប៉ុន្តែជាសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងដ៏សំខាន់នៅក្នុងទីផ្សារដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើឧបករណ៍។ ការវិនិយោគលើទំនាក់ទំនង និងដំណើរការដែលអាចទុកចិត្តបាន គឺជាការធានារ៉ាប់រងដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់រាល់គម្រោងសាងសង់ ឬកសិឧស្សាហកម្មរបស់អ្នក។