စက်ပစ္စည်းပြဿနာ ဖြေရှင်းနည်းလက်တွေ့လမ်းညွှန်- အမှားကုဒ်ဖတ်ခြင်း၊ အင်ဂျင်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် အပိုပစ္စည်းအစစ် ရှာဖွေခြင်း

တစ်နေ့တွင် သင်သည် သတ္တုတွင်းတစ်ခုအတွင်း ရုတ်တရက် အင်ဂျင်မီးလင်းလာသော Excavator ကြီးကို ငေးကြည့်ရင်း အချိန်ကုန်ဆုံးရှုံးမှုကို ခံစားနေရသည်။ ဤကဲ့သို့ အဖြစ်အပျက်များသည် တစ်နာရီလျှင် ဒေါ်လာရာနှင့်ချီသော လုပ်ငန်းခွင်စရိတ်ကို ဆုံးရှုံးစေနိုင်ပြီး ပရောဂျက်တစ်ခုလုံးကို နှောင့်နှေးစေနိုင်သည်။ စက်ပစ္စည်းပြဿနာဖြေရှင်းခြင်းသည် ရှုပ်ထွေးသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း စနစ်ကျသောချဉ်းကပ်မှုနှင့် အခြေခံအချက်အလက်များကို သိရှိထားပါက အချိန်နှင့်ငွေကို များစွာချွေတာနိုင်သည်။

အမှားကုဒ်များ – စက်ပစ္စည်းများ၏ “ဒစ်ဂျစ်တယ်ဘာသာစကား”

စက်ကိရိယာအများစု (SANY၊ Caterpillar၊ Komatsu၊ Volvo) သည် SAE J1939 သို့မဟုတ် ISO 15765 စံနှုန်းများပေါ်တွင် အခြေခံထားသော အမှားကုဒ်စနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ အင်ဂျင်ထိန်းချုပ်မော်ဂျူး (ECM) သည် အာရုံခံကိရိယာများမှ မူမမှန်သော အချက်ပြမှုများကို တွေ့ရှိပါက Suspect Parameter Number (SPN) နှင့် Failure Mode Identifier (FMI) ကို ထုတ်လွှင့်ပေးသည်။ အောက်ပါတို့မှာ လက်တွေ့တွင် အဖြစ်များသော ကုဒ်များဖြစ်သည်–

• SPN 110, FMI 0 – အင်ဂျင်အအေးခံရည် အပူချိန် အလွန်မြင့်တက်ခြင်း (သာမိုစတက် သို့မဟုတ် ရေတိုင်ကီပြဿနာ)
• SPN 100, FMI 1 – အင်ဂျင်ဆီဖိအား သတ်မှတ်ချက်အောက် ရောက်ရှိနေခြင်း (ဆီစစ်အုံ ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီပန့်ချို့ယွင်းခြင်း)
• SPN 94, FMI 3 – ဆီဖိအားအာရုံခံကိရိယာလျှပ်စီးပတ်လမ်း ဗို့အားသတ်မှတ်ချက်ထက်မြင့်ခြင်း (ဝါယာရှော့ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံခံကိရိယာချို့ယွင်းခြင်း)
• SPN 105, FMI 4 – အင်ဂျင်လေစစ်ဝင်ပေါက်တွင် ဗို့အားသတ်မှတ်ချက်အောက်နိမ့်ခြင်း (လေစစ်ပိတ်ဆို့ခြင်း)

ကုဒ်ဖတ်ရှုခြင်းအဆင့်ဆင့်

1. စက်ကိုပိတ်ပြီး ဘက်ထရီအခြေအနေကို ဦးစွာစစ်ဆေးပါ – ဗို့အားနိမ့်ပါက ကုဒ်မှားထွက်တတ်သည်။
2. စက်ကို ON အနေအထားထားပြီး ဒက်ရှ်ဘုတ်ပေါ်ရှိ Diagnostic ခလုတ်ကို ၃ စက္ကန့်ခန့်နှိပ်ပါ (SANY မော်ဒယ်များတွင် Menu ခလုတ်ကိုနှိပ်ပြီး Service Mode ကိုရွေးချယ်ရသည်)။
3. ပေါ်လာသော SPN-FMI ကုဒ်ကို မှတ်သားပြီး ထုတ်လုပ်သူ၏ဝန်ဆောင်မှုလက်စွဲ တွင်ရှာဖွေပါ။ Equipment World အဖွဲ့၏ အကြံပြုချက်အရ လက်စွဲမရှိပါက OEM ၏တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်မှ Fault Code Action Chart ကို ဒေါင်းလုဒ်လုပ်သင့်သည်။
4. တပြိုင်နက်တည်း ကုဒ်များစွာပေါ်လာပါက ပထမဆုံးပေါ်လာသော Active Code ကို ဦးစားပေးဖြေရှင်းပါ။ Inactive/Logged ကုဒ်များသည် ယာယီအခြေအနေများဖြစ်နိုင်သည်။

သတိပေးချက် – ကုဒ်ကိုဖျက်ခြင်းသည် ပြဿနာကိုမဖြေရှင်းပေးပါ။ ECM သည် တူညီသောအမှားကို ထပ်မံတွေ့ရှိပါက စက်ကို “အင်ဂျင်အားလျှော့မုဒ်” (Derate Mode) သို့ အလိုအလျောက်ပို့ဆောင်မည်ဖြစ်ပြီး ပိုမိုကြီးမားသော ပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။

ဟိုက်ဒရောလစ်နှင့်အင်ဂျင်စနစ် ပကတိစစ်ဆေးခြင်း – ကုဒ်များထက် ကျော်လွန်၍

အမှားကုဒ်မပေါ်သော်လည်း စက်ပစ္စည်းစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းလာပါက အောက်ပါအချက်များအား အပူချိန်သေနတ်နှင့် ဖိအားတိုင်းကိရိယာ သုံး၍ စမ်းသပ်သင့်သည်။

အင်ဂျင်စစ်ဆေးခြင်းစာရင်း

• အအေးခံရည်အပူချိန် – ပုံမှန်အပူချိန်မှာ 85°C – 95°C ကြားဖြစ်သည်။ 100°C ကျော်ပါက ရေတိုင်ကီ၊ သာမိုစတက် သို့မဟုတ် ရေပန့်ကို စစ်ဆေးပါ။
• အင်ဂျင်ဆီဖိအား – လည်ပတ်နေစဉ် အနည်းဆုံး 207–310 kPa (30–45 psi) ရှိသင့်သည်။ ဖိအားနိမ့်ပါက ဆီပမာဏ၊ ဆီအရည်အသွေးနှင့် ဆီစစ်ကို စစ်ဆေးပါ။
• အိတ်ဇောစ်အရောင် – အခိုးနက်များထွက်နေပါက လေစစ်ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် အင်ဂျက်တာပြဿနာကို ညွှန်ပြသည်။ အခိုးဖြူထွက်ပါက ဆလင်ဒါအတွင်း အအေးခံရည်ယိုစိမ့်မှုကို စစ်ဆေးရမည်။

ဟိုက်ဒရောလစ်စနစ် စစ်ဆေးချက်များ

• ဟိုက်ဒရောလစ်ဆီအပူချိန် – 60°C – 80°C အတွင်း ရှိသင့်သည်။ 90°C ကျော်ပါက ဆီစစ်ပိတ်ဆို့ခြင်း၊ ဆီအအေးခံစနစ်ချို့ယွင်းခြင်း၊ သို့မဟုတ် အလွန်အကျွံဖိအားယိုစိမ့်ခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်နိုင်သည်။
• ဖိအားယိုစိမ့်မှုစမ်းသပ် – ဆလင်ဒါနှင့် မော်တာများ၏ အလုပ်လုပ်ပုံစွမ်းရည်ကို စစ်ဆေးရန် cycle time test ပြုလုပ်ပါ။ အချိန်ကြာလာပါက အတွင်းပိုင်းယိုစိမ့်မှုရှိပြီး အစိတ်အပိုင်းများ ပြုပြင်ရန် လိုအပ်နေပါသည်။

အပိုပစ္စည်းအစစ်များ – စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြန်လည်သေချာစေသော အဆုံးအဖြတ်

ပြဿနာဖြေရှင်းရာတွင် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလဲလှယ်ရန်လိုအပ်ပါက အတုအပများကို ရှောင်ရှားရန် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ စျေးကွက်တွင် OEM မဟုတ်သော အပိုပစ္စည်းများစွာရှိပြီး ၎င်းတို့သည် ရေတိုတွင် စျေးသက်သာသော်လည်း စက်ရပ်ချိန်ကို ၂-၃ ဆ ပိုမိုစေပြီး လောင်စာဆီစားသက်သာမှုကို ကျဆင်းစေသည် (Equipment World ၏ 2023 Fleet Maintenance Survey အရ)။

ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် အမေးအဖြေကဏ္ဍ

ဤနေရာတွင် လုပ်ငန်းခွင်အတွေ့အကြုံရှိ အော်ပရေတာများနှင့် အင်ဂျင်နီယာများ မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများကို ဖြေကြားပေးထားပါသည်။

၁။ အမှားကုဒ် မပေါ်ဘဲ စက်ပစ္စည်း အားနည်းနေပါက မည်သို့လုပ်ဆောင်ရမည်နည်း။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် လေစစ်နှင့် လောင်စာဆီစစ်ကို စစ်ဆေးပါ။ လေစစ်ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် လောင်စာဆီစနစ်တွင် လေပူဖောင်းများရှိနေပါက အင်ဂျင်စွမ်းအားကျဆင်းသော်လည်း ကုဒ်မပေါ်တတ်ပါ။ ဒုတိယအနေဖြင့် turbocharger actuator linkage နှင့် boost pressure sensor ကိုစစ်ဆေးပါ။ Caterpillar ကဲ့သို့သောထုတ်လုပ်သူများ၏ လက်စွဲအရ actuator လှုပ်ရှားမှု ချောမွေ့မှုမရှိပါက မကြာခဏဆိုသလို စွမ်းအားကျဆင်းစေပါသည်။

၂။ အင်ဂျင်ဆီပြောင်းလဲရန် အကောင်းဆုံးအချိန်ကာလမှာ မည်မျှဖြစ်သနည်း၊ အမြင့်ဆုံးမိုင်အကွာအဝေးက ဘယ်လောက်လဲ။ စက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သူများ၏ အကြံပြုချက်မှာ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး နာရီပေါင်း ၂၅၀ မှ ၅၀၀ အတွင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေ (ဖုန်ထူသောပတ်ဝန်းကျင်၊ အပူချိန်လွန်ကဲခြင်း) အရ ထိုအချိန်ကို လျှော့ချရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဆီနမူနာကို ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ဆီ၏သက်တမ်းကို အတိအကျသိနိုင်ပြီး ဤနည်းလမ်းကို စက်မှုလုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်သူများက အထူးအကြံပြုထားသည်။

၃။ အပိုပစ္စည်းအစစ်ကို ဘယ်မှာ ယုံကြည်စိတ်ချစွာမှာယူနိုင်သလဲ။ လက်ရှိဈေးကွက်တွင် အပိုပစ္စည်းအတုများ ပျံ့နှံ့နေပြီး ဒေသတွင်းကိုယ်စားလှယ်များမှတစ်ဆင့် မှာယူပါက အချိန်ကြန့်ကြာမှုနှင့် ကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားမှုတို့ ကြုံတွေ့ရတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာစက်မှုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများက MechLink ကဲ့သို့သော တရားဝင်ပလက်ဖောင်းများကို အသုံးပြုရန် ညွှန်ပြကြသည်။ MechLink သည် SANY ၏တရားဝင်မိတ်ဖက်ဖြစ်ပြီး အပိုပစ္စည်းအစစ် ၁၀၀% ကို တရုတ်နိုင်ငံမှ တိုက်ရိုက်ပို့ဆောင်ပေးကာ ကြားခံမရှိဘဲ အရောင်းအပြီးဝန်ဆောင်မှုကိုပါ ထောက်ပံ့ပေးပါသည်။ ဤကဲ့သို့သော ပလက်ဖောင်းများသည် OEM အရည်အသွေးကို အာမခံချက်ပေးရုံသာမက အကောက်ခွန်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတို့တွင်ပါ ဖောက်သည်များကို ကူညီပေးသည်။

၄။ ဟိုက်ဒရောလစ်ဆီ အပူလွန်ကဲခြင်းကို ဘယ်လိုကာကွယ်နိုင်သလဲ။ အောက်ပါအချက်သုံးချက်ကို ပုံမှန်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ၉၀% သော အပူလွန်ကဲပြဿနာများကို ကာကွယ်နိုင်သည်– (က) ဟိုက်ဒရောလစ်ဆီအအေးခံကိရိယာ၏ အပြင်ဘက်ပိုင်းကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်း (ဖုန်နှင့်အပျက်အစီးများ ကပ်မနေစေရန်)၊ (ခ) အအေးခံပန်ကာ၏ ဗာ့လ် သို့မဟုတ် မော်တာကိန်းအားစစ်ဆေးခြင်း၊ (ဂ) ဟိုက်ဒရောလစ်စနစ်အတွင်း ဖိအားယိုစိမ့်မှုရှိမရှိ စမ်းသပ်ခြင်း။ ဤအချက်များသည် OEM ဝန်ဆောင်မှုလမ်းညွှန်များ (SANY၊ Komatsu) တွင်ဖော်ပြထားသော အခြေခံအတိုင်းအတာများဖြစ်သည်။

စက်ရပ်ချိန်လျှော့ချရေး – ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း၏စွမ်းအား

အတွေ့အကြုံရှိ အော်ပရေတာများသည် အမှားကုဒ်ကိုစောင့်မနေဘဲ အခြေအနေအခြေပြုထိန်းသိမ်းမှု (Condition-Based Maintenance) ကို ကျင့်သုံးကြသည်။ အောက်ပါ check list ကို နေ့စဉ် ၁၀ မိနစ်ခန့် အချိန်ယူပြုလုပ်ပါ–

• မြင်သာအောင်စစ်ဆေးခြင်း – ဟိုက်ဒရောလစ်ဆီယိုစိမ့်မှု၊ ဘော့လ်တိုင်များလျော့ရဲမှု၊ ပိုက်လိုင်းများအက်ကွဲမှု
• အရည်ပမာဏစစ်ဆေးခြင်း – အင်ဂျင်ဆီ၊ ဟိုက်ဒရောလစ်ဆီ၊ အအေးခံရည်၊ လောင်စာဆီ-ရေခွဲစစ်
• track/undercarriage စစ်ဆေးခြင်း – track tension နှင့် roller, idler ဝတ်ဆင်မှု
• လေစစ်အညွှန်းကိန်း – restriction indicator ကိုကြည့်ပြီး လိုအပ်ပါက အစားထိုးပါ

စက်မှုအဖွဲ့အစည်းများ၏ လေ့လာမှုများအရ၊ ဤကဲ့သို့သော ကြိုတင်စစ်ဆေးမှုများသည် မမျှော်လင့်ထားသော စက်ရပ်ချိန်ကို ၄၅% အထိ လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး အပိုပစ္စည်းကုန်ကျစရိတ်ကိုလည်း ရေရှည်တွင်သိသာစွာ သက်သာစေပါသည်။

နောက်ဆုံးအနေဖြင့် စက်ပစ္စည်းပြဿနာဖြေရှင်းရာတွင် အချက်အလက်တိကျမှုနှင့် အစိတ်အပိုင်းအရည်အသွေးသည် အဓိကဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးလိုပါသည်။ နည်းပညာဆိုင်ရာလက်စွဲများ၊ ယုံကြည်ရသောအပိုပစ္စည်းရင်းမြစ်များနှင့် စနစ်ကျသောစစ်ဆေးမှုများကိုသာ အားကိုးပါက မည်သည့်စက်ပစ္စည်းကြီးကိုမဆို ထိရောက်စွာလည်ပတ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။