មគ្គុទេសក៍ដឹកជញ្ជូន និងគយសម្រាប់គ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់៖ វិធីជៀសវាងការពន្យាពេល និងការចំណាយលើស

រឿងពិតដែលកើតឡើងញឹកញាប់៖ ពេលគ្រឿងចក្ររបស់អ្នកជាប់គាំងនៅកំពង់ផែ

កាលពីខែមុន អ្នកម៉ៅការសំណង់ម្នាក់នៅខេត្តសៀមរាបបានទិញរណ្តៅជីក SANY SY215 ប្រើរួចពីទីក្រុងសៀងហៃ។ គ្រឿងចក្រនេះមានតម្លៃសមរម្យ ប៉ុន្តែពេលមកដល់កំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ វាត្រូវបានគយឃាត់ទុករយៈពេល ១៧ ថ្ងៃ ដោយសារកូដ HS មិនត្រឹមត្រូវ និងខ្វះវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ការលាងសម្អាតសត្វល្អិត (Fumigation Certificate)។ ការយឺតយ៉ាវនេះបណ្តាលឱ្យគាត់បង់ថ្លៃផ្ទុកទំនិញ (Demurrage) បន្ថែមជាង ៨០០ ដុល្លារ និងពន្យាពេលគម្រោងសាងសង់។

រឿងនេះមិនមែនជាករណីកម្រនោះទេ។ អ្នកទិញគ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់ជាច្រើននៅកម្ពុជាតែងតែប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាដូចគ្នានៅពេលនាំចូលម៉ាស៊ីនប្រើរួចពីក្រៅប្រទេស។ ការយល់ដឹងអំពីខ្សែច្រវាក់ដឹកជញ្ជូន និងនីតិវិធីគយមិនគ្រាន់តែជួយសន្សំប្រាក់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងធានាថាគម្រោងរបស់អ្នកដំណើរការទៅមុខដោយរលូន។ ខាងក្រោមនេះជាការវិភាគផ្នែកបច្ចេកទេស និងទិដ្ឋភាពអនុវត្តជាក់ស្តែងដែលអ្នកគួរដឹង។

កំហុសធំៗ ដែលបណ្តាលឱ្យការដឹកជញ្ជូនគ្រឿងចក្រជាប់គាំងនៅគយ

ដោយផ្អែកលើរបាយការណ៍ពីអ្នកដឹកជញ្ជូនអន្តរជាតិ និងទិន្នន័យពីអាជ្ញាធរគយនៃប្រទេសអាស៊ាន កំហុសដែលកើតឡើងញឹកញាប់មានដូចជា៖

• កូដ HS មិនសមស្របតាមប្រភេទម៉ាស៊ីន៖ គ្រឿងចក្រដូចជារណ្តៅជីក (Excavators) ស្ថិតក្នុងចំណាត់ក្រុម 84.29 រីឯគ្រឿងចក្ររុញដី (Bulldozers) ស្ថិតក្នុង 84.29.11។ ការប្រើលេខកូដមិនច្បាស់លាស់អាចនាំឱ្យគណនាពន្ធខុស ហើយអាចត្រូវផាកពិន័យ។
• ខ្វះវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ដើមកំណើត (Certificate of Origin)៖ ដើម្បីទទួលបានអត្រាពន្ធអនុគ្រោះក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីដូចជា ATIGA, ACFTA ឬ AJCEP អ្នកត្រូវតែមានឯកសារបញ្ជាក់ប្រភពដើមត្រឹមត្រូវ។ សម្រាប់កម្ពុជា ការនាំចូលពីចិនក្រោម ACFTA អាចកាត់បន្ថយពន្ធយ៉ាងច្រើន ប៉ុន្តែត្រូវការ Form E។
• ការវាយតម្លៃតម្លៃទំនិញមិនត្រឹមត្រូវ (Undervaluation)៖ ការប្រកាសតម្លៃ CIF ទាបជាងតម្លៃទីផ្សារពិត ដើម្បីគេចពន្ធ គឺជាការបំពានដែលអាចនាំឱ្យរឹបអូសគ្រឿងចក្រ និងការផាកពិន័យធ្ងន់។
• ការវេចខ្ចប់មិនបានតាមស្តង់ដារ ISPM 15៖ ធុងឈើដែលប្រើសម្រាប់វេចខ្ចប់គ្រឿងចក្រធំៗ ត្រូវតែឆ្លងកាត់ការព្យាបាលកម្តៅ និងមានសញ្ញាសម្គាល់ IPPC បើមិនដូច្នេះទេ គយអាចបដិសេធមិនឱ្យចូល។

ការចំណាយលាក់កំបាំងក្នុងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់អន្តរជាតិ

ការគិតតែពីតម្លៃទិញម៉ាស៊ីនដោយមិនបានគណនាថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងថ្លៃពាក់ព័ន្ធអាចធ្វើឱ្យថវិការបស់អ្នកហួសការរំពឹងទុក។ ខាងក្រោមនេះជាប្រភេទចំណាយដែលអ្នកគួរដាក់បញ្ចូលក្នុងផែនការ៖

• ថ្លៃ Demurrage & Detention៖ នៅពេលកុងតឺន័រ ឬគ្រឿងចក្រទុកនៅកំពង់ផែលើសពីពេលកំណត់ (Free time) អ្នកនាំចូលត្រូវបង់ថ្លៃ Demurrage ដែលអាចមានចន្លោះពី $50 ដល់ $200 ក្នុងមួយថ្ងៃ អាស្រ័យលើក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន។
• ថ្លៃព្យាបាលសត្វល្អិត (Fumigation)៖ ឈើដែលប្រើសម្រាប់ទ្រទ្រង់គ្រឿងចក្រត្រូវតែមានវិញ្ញាបនបត្រ Fumigation ដែលចេញដោយក្រុមហ៊ុនដែលមានការទទួលស្គាល់។ ប្រសិនបើគ្មានឯកសារនេះ អ្នកនឹងត្រូវបង់ថ្លៃព្យាបាលនៅកំពង់ផែគោលដៅ ដែលថ្លៃជាងធម្មតា។
• ពន្ធនាំចូល និងអាករលើតម្លៃបន្ថែម (VAT)៖ កម្ពុជាយកពន្ធនាំចូលគ្រឿងចក្រពី 0% ទៅ 35% អាស្រ័យលើកូដ HS និងប្រភពដើម។ ក្រៅពីនេះ អ្នកត្រូវបង់ VAT 10% លើតម្លៃ CIF បូកពន្ធនាំចូល។
• ថ្លៃសេវាភ្នាក់ងារគយ (Customs Broker)៖ ទោះបីជាអ្នកអាចធ្វើបែបបទដោយខ្លួនឯងក៏ដោយ ការប្រើប្រាស់អ្នកជំនាញក្នុងស្រុកដែលយល់ច្បាស់ពីប្រព័ន្ធ ASYCUDA និងតម្រូវការរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា អាចសន្សំពេលវេលា និងជៀសវាងការផាកពិន័យ។

យោងតាមរបាយការណ៍ពី Equipment World ថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងសេវាកម្មគយអាចស្មើនឹង 10-20% នៃតម្លៃសរុបនៃគ្រឿងចក្រ នៅពេលនាំចូលពីទីផ្សារក្រៅតំបន់ ហើយការរៀបចំផែនការដឹកជញ្ជូនឱ្យបានត្រឹមត្រូវអាចកាត់បន្ថយរយៈពេលដឹកជញ្ជូនសរុបបានរហូតដល់ 30%។

តារាងប្រៀបធៀបកូដ HS សំខាន់ៗ និងអត្រាពន្ធយោងសម្រាប់កម្ពុជា

ដើម្បីជួយអ្នករៀបចំឯកសារឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ខាងក្រោមនេះជាកូដ HS ដែលគេប្រើញឹកញាប់សម្រាប់គ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់ (ផ្អែកលើអនុសញ្ញា HS របស់អង្គការគយពិភពលោក និងតារាងពន្ធគយកម្ពុជាឆ្នាំ 2022)៖

ចំណាំ៖ អត្រាពន្ធអាចប្រែប្រួលទៅតាមការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពប្រចាំឆ្នាំរបស់រដ្ឋាភិបាល និងប្រភេទម៉ាស៊ីនស្រដៀងៗគ្នា។ ត្រូវពិនិត្យជាមួយភ្នាក់ងារគយដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ណជានិច្ច។

បញ្ជីត្រួតពិនិត្យឯកសារមុនពេលដឹកជញ្ជូន (Pre-Shipment Checklist)

មុនពេលគ្រឿងចក្ររបស់អ្នកចេញពីកំពង់ផែដើម សូមប្រាកដថាអ្នកមានឯកសារទាំងអស់ខាងក្រោមក្នុងដៃ៖

1. វិក្កយបត្រពាណិជ្ជកម្ម (Commercial Invoice)៖ បញ្ជាក់តម្លៃ ម៉ាក ម៉ូដែល ឆ្នាំផលិត និងលេខស៊េរី។
2. បញ្ជីវេចខ្ចប់ (Packing List)៖ រាយបញ្ជីគ្រឿងបន្លាស់ និងព័ត៌មានទំងន់សុទ្ធ/សរុប។
3. វិក្កយបត្រដឹកជញ្ជូន (Bill of Lading/Air Waybill)៖ បញ្ជាក់អ្នកនាំចេញ អ្នកនាំចូល និងកំពង់ផែដឹក។
4. វិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ដើមកំណើត (Certificate of Origin)៖ ត្រូវស្នើសុំ Form D (ATIGA) ឬ Form E (ACFTA) បើចង់បានអត្រាពន្ធអនុគ្រោះ។
5. វិញ្ញាបនបត្រលាងសម្អាតសត្វល្អិត (Fumigation Certificate)៖ បញ្ជាក់ថាមិនមានសត្វល្អិតចង្រៃក្នុងឈើវេចខ្ចប់ ជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់កម្ពុជា។
6. វិញ្ញាបនបត្រត្រួតពិនិត្យ (Inspection Certificate)៖ ជាពិសេសសម្រាប់គ្រឿងចក្រប្រើរួច អាជ្ញាធរខ្លះអាចតម្រូវឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យមុននាំចូល (Pre-shipment Inspection)។
7. អាជ្ញាប័ណ្ណនាំចូលពិសេស៖ សម្រាប់គ្រឿងចក្រមួយចំនួនដូចជាស្ទូចចល័ត ឬម៉ាស៊ីនខួងធំ អាចតម្រូវឱ្យមានការអនុញ្ញាតពីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល ឬក្រសួងសាធារណការ។

សំណួរ-ចម្លើយ ជាមួយអ្នកជំនាញ​​ដឹកជញ្ជូន

តើខ្ញុំគួរគណនាពន្ធនាំចូលសម្រាប់គ្រឿងចក្រប្រើរួចយ៉ាងដូចម្តេច?

រូបមន្តមូលដ្ឋានមានដូចខាងក្រោម៖ ពន្ធនាំចូល = តម្លៃ CIF (Cost, Insurance, Freight) × អត្រាពន្ធ (Duty Rate) VAT = (តម្លៃ CIF + ពន្ធនាំចូល) × 10% សរុបតម្លៃដែលត្រូវបង់ = CIF + ពន្ធនាំចូល + VAT + ថ្លៃសេវាផ្សេងៗ។ អត្រាពន្ធយោងលើកូដ HS និងឯកសារបញ្ជាក់ដើមកំណើត។ ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើអ្នកទិញរណ្តៅជីកពីចិនក្រោម ACFTA ហើយមាន Form E ត្រឹមត្រូវ ពន្ធអាចធ្លាក់ចុះមកត្រឹម 0% ជំនួសឲ្យ 15%។ ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយមូលដ្ឋានទិន្នន័យពន្ធគយរបស់កម្ពុជា (Customs Tariff 2022) ឬពិគ្រោះជាមួយភ្នាក់ងារគយដែលមានបទពិសោធន៍។

តើការនាំចូលគ្រឿងចក្រ excavator ពីប្រទេសចិនមានហានិភ័យអ្វីខ្លះ?

ហានិភ័យចម្បងរួមមាន ការខូចខាតដែលមិនបានរាយការណ៍ពីមុន កង្វះឯកសារត្រឹមត្រូវ ការពន្យាពេលដឹកជញ្ជូន និងគុណភាពមិនស្របតាមការពិពណ៌នា។ អ្នកជំនាញផ្នែកខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ណែនាំឱ្យធ្វើការជាមួយដៃគូដែលមានតម្លាភាពពេញលេញ ចាប់ពីការត្រួតពិនិត្យលក្ខខណ្ឌម៉ាស៊ីនរហូតដល់ការរៀបចំដឹកជញ្ជូនដល់ទីដៅ។ ឧទាហរណ៍ ដំណោះស្រាយដូចជា MechLink ដែលផ្គត់ផ្គង់គ្រឿងចក្រប្រើរួចច្រើនម៉ាក (SANY, Caterpillar, Komatsu) និងច្រើនទម្ងន់ដោយផ្ទាល់ពីប្រទេសចិន ជាមួយនឹងការត្រួតពិនិត្យគុណភាពច្បាស់លាស់ និងការគ្រប់គ្រងខ្សែច្រវាក់ដឹកជញ្ជូនសកល អាចកាត់បន្ថយភាពមិនច្បាស់លាស់ និងជួយឱ្យដំណើរការនាំចូលមានភាពរលូនជាងមុន។

តើខ្ញុំត្រូវការលិខិតអនុញ្ញាតនាំចូលពិសេសសម្រាប់គ្រឿងចក្រប្រើរួចដែរឬទេ?

នៅប្រទេសកម្ពុជា គ្រឿងចក្រប្រើរួចត្រូវបានចាត់ទុកជាទំនិញប្រើហើយ (Used Goods)។ យោងតាមប្រកាសរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម អ្នកនាំចូលអាចត្រូវស្នើសុំ អាជ្ញាប័ណ្ណនាំចូលទំនិញប្រើហើយ ពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ឬស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ។ លើសពីនេះ អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចដូចជា កាំកុងត្រូល (Camcontrol) អាចទាមទារឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យស្ថានភាពគ្រឿងចក្រនៅកំពង់ផែ ដើម្បីធានាថាវាមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុវត្ថិភាព ឬបរិស្ថាន។ ការខកខានមិនបានបំពេញតម្រូវការនេះអាចបណ្តាលឱ្យគ្រឿងចក្រត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យចេញពីកំពង់ផែ។

តើខ្ញុំអាចកាត់បន្ថយថ្លៃដឹកជញ្ជូនដោយរបៀបណា?

បន្ថែមពីលើការចរចាថ្លៃជាមួយអ្នកដឹកជញ្ជូន ការដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្រជាក្រុម (consolidation) ឬការកក់ទំនិញច្រើនក្នុងពេលតែមួយអាចកាត់បន្ថយថ្លៃឯកតា។ ការប្រើប្រាស់សេវាកម្មដែលផ្គត់ផ្គង់ដោយអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដែលមានបណ្តាញដឹកជញ្ជូនផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជា MechLink ដែលរៀបចំការដឹកជញ្ជូនពីចិនទៅកម្ពុជាដោយផ្ទាល់ អាចជួយសន្សំថ្លៃភ្នាក់ងារកណ្តាល និងធានាបាននូវតម្លាភាពនៃថ្លៃសរុប។

ការវិភាគចុងក្រោយ៖ ការសម្របខ្លួនទៅនឹងយុគសម័យខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ឌីជីថល

សព្វថ្ងៃនេះ ភាពជោគជ័យក្នុងការនាំចូលគ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់មិនអាស្រ័យតែលើតម្លៃថោកនោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតលើសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ និងការរំពឹងទុកឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ដូចដែលអ្នកវិភាគពី Equipment World ធ្លាប់បានលើកឡើង ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីឌីជីថលដែលតភ្ជាប់អ្នកទិញជាមួយអ្នកផ្គត់ផ្គង់ និងអ្នកដឹកជញ្ជូន អាចកាត់បន្ថយរយៈពេលចែកចាយបានរហូតដល់ទៅ 30% ដោយគ្រាន់តែលុបបំបាត់ឯកសារក្រដាស និងបង្កើនភាពមើលឃើញនៃស្ថានភាពដឹកជញ្ជូន។

ការជ្រើសរើសដៃគូដែលអាចផ្តល់នូវតម្លាភាពពេញលេញដូចជាការត្រួតពិនិត្យតាមអ៊ីនធឺណិត របាយការណ៍ស្ថានភាពម៉ាស៊ីន និងការរៀបចំនីតិវិធីគយគ្រប់ជំហាន គឺជាការវិនិយោគដែលផ្តល់ផលចំណេញក្នុងរយៈពេលវែង។ ការប្រើប្រាស់សេវាកម្មដូចជា MechLink ដែលផ្គូផ្គងម៉ាស៊ីនដែលមានគុណភាពជាមួយនឹងប្រព័ន្ធខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់រួមបញ្ចូលគ្នា ជួយឱ្យអ្នកផ្តោតលើអាជីវកម្មស្នូលរបស់អ្នក ដោយទុកផ្នែកដឹកជញ្ជូន និងគយឱ្យអ្នកជំនាញគ្រប់គ្រង។

ដើម្បីបញ្ចប់ សូមចាំថា ការបរាជ័យនៃខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់មួយអាចធ្វើឱ្យគម្រោងទាំងមូលដួលរលំ។ ត្រូវត្រៀមខ្លួនជានិច្ច ពិនិត្យឯកសារឡើងវិញមុនពេលដឹកជញ្ជូន និងធ្វើការតែជាមួយអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដែលផ្តល់ភាពជឿជាក់ដូចគ្នានឹងគុណភាពគ្រឿងចក្រដែរ។