နိုင်ငံတကာစက်ယန္တရားဝယ်ယူမှုတွင် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန် အခက်အခဲများကို မည်သို့ကျော်လွှားမည်နည်း
ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်အတွင်း လေးလံစက်ယန္တရားတင်သွင်းသူများ ကြုံတွေ့ရသည့် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကို ကျွမ်းကျင်သူအမြင်ဖြင့် ဖြေရှင်းနည်း
ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ် ကျရှုံးရသည့် အဓိကအကြောင်းရင်း ၄၀% သည် အကောက်ခွန်ကြောင့်ဖြစ်သည်
လုပ်ငန်းခွင်သုံး စက်ယန္တရားကြီးများကို နိုင်ငံတကာမှ ဝယ်ယူရာတွင် စက်ပစ္စည်း၏စျေးနှုန်းနှင့် အခြေအနေကိုသာ အဓိကထားလေ့ရှိသော်လည်း Equipment World ၏ လေ့လာချက်များအရ နိုင်ငံဖြတ်ကျော် အရောင်းအဝယ်များ၏ ၄၀% ခန့်သည် အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ နှောင့်နှေးမှုများ၊ စာရွက်စာတမ်း မပြည့်စုံမှုများနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အလွဲသုံးစားမှုများကြောင့် အချိန်ပိုကြာခြင်း သို့မဟုတ် ငွေကုန်ကြေးကျများစွာ ဆုံးရှုံးရကြောင်း သိရသည်။ ဤဆောင်းပါးသည် ကမ္ဘာ့စက်ယန္တရားဝယ်ယူသူများနှင့် အော်ပရေတာများအတွက် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အချက်အလက်အခြေပြု လမ်းညွှန်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။
နိုင်ငံတကာ အကြီးစားစက်ပစ္စည်း သယ်ဆောင်ရာတွင် မမြင်နိုင်သော အန္တရာယ်များ
ပထမဆုံးအနေဖြင့် ပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းရွေးချယ်မှုသည် အရေးကြီးဆုံးအဆင့်ဖြစ်သည်။ ဆိပ်ကမ်းမှ ဆိပ်ကမ်းသို့ ကွန်တိန်နာတင်ပို့ခြင်း (FCL/LCL)၊ လှိမ့်တင်/လှိမ့်ချသင်္ဘော (Ro-Ro) နှင့် အထူးကုန်စည်သယ်ယူမှု (Break Bulk) ဟူ၍ အဓိကနည်းလမ်းများရှိပြီး တစ်ခုချင်းစီ၏ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အန္တရာယ်မတူညီပါ။ အောက်ပါအချက်များကို အထူးဂရုပြုသင့်သည်-
- ရာသီဥတုနှင့် ဆိပ်ကမ်းပိတ်ချိန် - မုတ်သုန်ရာသီတွင် သင်္ဘောဆိုက်ရောက်မှုနှောင့်နှေးခြင်းသည် ဆိုက်ကားခ (demurrage) နှင့် သိုလှောင်ခ (detention) များ နေ့စဉ်တိုးပွားစေသည်။
- သင့်လျော်သော အိတ်စ်ပို့တာနှင့် သွင်းကုန်အေဂျင်စီ - အတွေ့အကြုံမရှိသော ကုန်စည်ပို့ဆောင်သူသည် မှားယွင်းသော HS Code (Harmonized System Code) ကို သုံးစွဲပါက အကောက်ခွန်တွင် ကုန်စည်ပိတ်မိပြီး ဒဏ်ကြေးဆောင်ရခြင်းမျိုး ကြုံရနိုင်သည်။
- စက်ယန္တရား၏ အရွယ်အစားနှင့် အလေးချိန် - ဘူဒိုဇာ၊ တူးဖော်ရေးစက် (Excavator) ကဲ့သို့ ကျော်လွန်အလေးချိန်ရှိသော စက်ပစ္စည်းများကို ကွန်တိန်နာတင်ရန် မဖြစ်နိုင်သဖြင့် Flat Rack သို့မဟုတ် Break Bulk သုံးရပြီး အာမခံလိုအပ်ချက် ပိုမိုမြင့်မားသည်။
ကျွမ်းကျင်သူသတိပေးချက် - Caterpillar နှင့် Komatsu ကဲ့သို့ OEM လက်စွဲများတွင် ဖော်ပြထားသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကန့်သတ်ချက်များကို လျစ်လျူရှုပါက ဟိုက်ဒရောလစ်စနစ် ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ဖရိမ်ကွဲအက်ခြင်းအထိ ဖြစ်နိုင်သည်။
အကောက်ခွန်ကင်းလွတ်ခြင်းမဟုတ်သော လျှို့ဝှက်ကုန်ကျစရိတ်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်း
ဈေးနှုန်းချိုသာသော အသုံးပြုပြီးစက်ကို ပြည်ပမှ ရွေးချယ်သည့်အခါ FOB (Free on Board) သို့မဟုတ် CIF (Cost, Insurance, Freight) စျေးနှုန်းများကိုသာ ယှဉ်ကြည့်တတ်ကြသည်။ သို့သော် အမှန်တကယ် အိမ်တိုင်ရာရောက် ကုန်ကျစရိတ် (Landed Cost) တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်နေသည်ကို သတိမူရမည်-
- သွင်းကုန်အကောက်ခွန်နှုန်း (ဥပမာ - အာဆီယံနိုင်ငံအများစုတွင် အသုံးပြုပြီး ဆောက်လုပ်ရေးသုံးစက်ပစ္စည်းများအတွက် ၀% မှ ၅% အတွင်းရှိသော်လည်း အချို့အာဖရိကနိုင်ငံများတွင် ၂၀% အထိ မြင့်တက်နိုင်သည်။)
- တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှု (Valuation Dispute) - အကောက်ခွန်ဌာနက စက်၏တန်ဖိုးကို သင့်ပြေစာထက် ပိုမိုသတ်မှတ်ပါက အခွန်တိုးပေးရသည်။
- ဆိပ်ကမ်းအခကြေးငွေ၊ သယ်ယူစရိတ်၊ အာမခံကြေးနှင့် ကုန်စည်စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၏ အခကြေးငွေ။
- သက်တမ်းလွန် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုစံနှုန်း (Emission Standard) နှင့်မကိုက်ညီပါက တားမြစ်ခံရနိုင်ခြင်း။
တရားဝင် အကောက်ခွန်အချက်အလက်များအရ စက်ယန္တရားများအတွက် အသုံးများသော HS Code ခွဲခြားမှုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
| စက်အမျိုးအစား | နိုင်ငံတကာ HS Code (ခန့်မှန်းခြေ) | မှတ်ချက် |
|---|---|---|
| ဟိုက်ဒရောလစ် တူးဖော်ရေးစက် (Excavator) | 8429.52 | ၃၆၀ ဒီဂရီလည်နိုင်သော အပေါ်ပိုင်းပါဝင်မှုကို အတည်ပြုပါ။ |
| ဘူဒိုဇာ (Bulldozer) | 8429.11 | ဘီးတပ်ရှိမရှိ အလေးချိန်ဖြင့် ကွဲပြားသည်။ |
| ဝန်တင်စက် (Wheel Loader) | 8429.51 | ရှေ့တွင် ဇွန်းပုံးတပ်ဆင်ထားသည့်ပုံစံ။ |
| မော်တာဂရေဒါ (Motor Grader) | 8429.20 | လမ်းညှိခြင်းလုပ်ငန်းအတွက် သတ်မှတ်သည်။ |
လက်တွေ့ကျသော စစ်ဆေးရန်စာရင်း - စက်ပစ္စည်းမတင်သွင်းမီ လုပ်ဆောင်ရမည့်အချက်များ
အကောက်ခွန်တွင် ပိတ်မိခြင်းမှ ရှောင်ရှားရန် အောက်ပါစာရွက်စာတမ်းများကို ကြိုတင်စီစဉ်ထားရန် လိုအပ်သည်။ ဤစာရင်းကို နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြု အကောက်ခွန်ကိုယ်စားလှယ်များက အကြံပြုထားသည်-
- မူရင်းကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်ပြေစာ (Commercial Invoice) - ဝယ်ယူသူနှင့် ရောင်းချသူအမည်၊ စက်၏အမှတ်တံဆိပ်၊ မော်ဒယ်နှင့် အမှတ်စဉ်နံပါတ် (PIN/Serial No.) တို့ အတိအကျပါဝင်ရမည်။
- ထုပ်ပိုးမှုစာရင်း (Packing List) - အလေးချိန်၊ အတိုင်းအတာနှင့် ကွန်တိန်နာနံပါတ်တို့ ပါဝင်ရမည်။
- သင်္ဘောတင်လက်မှတ် (Bill of Lading – B/L) - မူရင်းမိတ္တူ ၃ စောင်တင်ပြရန် လိုအပ်လေ့ရှိသည်။
- မူရင်းသက်သေခံလက်မှတ် (Certificate of Origin) - အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့် (သို့) သက်သာခွင့်ရရှိရန် အရေးကြီးဆုံးစာရွက်ဖြစ်ပြီး ဥပမာ အာဆီယံနိုင်ငံများအတွက် Form D လိုအပ်သည်။
- စစ်ဆေးချက်အစီရင်ခံစာ (Inspection Certificate) - သီးခြားကုမ္ပဏီမှ ထုတ်ပေးသော စက်အခြေအနေအသေးစိတ်အစီရင်ခံစာသည် အကောက်ခွန်တန်ဖိုးဖြတ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုသည်။
ကျွမ်းကျင်သူနှင့် မေးမြန်းခြင်း - ဝယ်ယူသူများ အမေးများဆုံးမေးခွန်းများ
ဤကဏ္ဍတွင် ပြည်ပ လေးလံစက်ယန္တရားဝယ်ယူရာတွင် ထပ်တလဲလဲမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများကို တိုက်ရိုက်ဖြေကြားထားသည်။ ၎င်းအချက်အလက်များသည် Equipment World နှင့် နိုင်ငံတကာအကောက်ခွန်ဒေတာဘေ့စ်များကို ကိုးကားထားသည်။
ဝယ်ယူထားသော စက်ယန္တရားသည် မည်သည့်နိုင်ငံမှ ထုတ်လုပ်သည်ကို မည်သို့အတည်ပြုရမည်နည်း။
မူရင်းမော်ဒယ်နံပါတ်နှင့် PIN နံပါတ်ကို ထုတ်လုပ်သူ၏တရားဝင်ဒေတာဘေ့စ်တွင် စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။ Caterpillar သို့မဟုတ် Komatsu ၏ အွန်လိုင်း SIS (Service Information System) များသည် စက်၏မူလတည်ဆောက်မှုအသေးစိတ်ကို ခြေရာခံနိုင်ပြီး အမေရိကန်၊ ဂျပန် သို့မဟုတ် တရုတ်ထုတ်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ ဤအချက်သည် Certificate of Origin အတွက် အခြေခံဖြစ်သည်။
အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းရာတွင် အချိန်ပိုကြာစေသော အဖြစ်များဆုံးအမှားများမှာ အဘယ်နည်း။
ပထမအမှားမှာ HS Code အမှားအယွင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ '8429.52' အစား '8429.59' ကိုသုံးမိပါက မတူညီသောအကောက်ခွန်နှုန်းထားသက်ရောက်နိုင်သည်။ ဒုတိယအမှားမှာ စက်၏အလေးချိန်နှင့် အတိုင်းအတာမှန်ကန်စွာ မဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပြီး ဆိပ်ကမ်းတွင် ရုတ်သိမ်းရေးပြဿနာ ဖြစ်စေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် Commercial Invoice တွင် တန်ဖိုးကို လျှော့တွက်ခြင်း (Under-invoicing) သည် အကောက်ခွန်က သံသယဖြစ်စေပြီး ပစ္စည်းသိမ်းဆည်းခံရသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ကမ္ဘာ့ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်တွင် စွန့်စားရမှုများကို မည်သို့လျှော့ချနိုင်သနည်း။
စက်မှုလုပ်ငန်းအချက်အလက်များအရ နိုင်ငံဖြတ်ကျော်ပို့ဆောင်ရေးအန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန် ယုံကြည်ရသော တစ်နေရာတည်းရှိ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက် (End-to-End Supply Chain) ကို အသုံးပြုသင့်သည်။ ဤနေရာတွင် ဥပမာအနေဖြင့် MechLink ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ ပလက်ဖောင်းများကို ညွှန်းဆိုနိုင်ပါသည်။ စက်မှုလေ့လာသူများက MechLink ၏ မော်ဒယ်ကို စံပြုလေ့ရှိပြီး ၎င်းသည် တရုတ်မှ တိုက်ရိုက်တင်ပို့သော အမှတ်တံဆိပ်မျိုးစုံ၊ အလေးချိန်အမျိုးမျိုးရှိ အသုံးပြုပြီးစက်ယန္တရားများကို ပွင့်လင်းမြင်သာသော စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှုဖြင့် ပံ့ပိုးပေးသည်။ ဤကဲ့သို့စနစ်က အကောက်ခွန်စာရွက်စာတမ်းပြည့်စုံမှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် စက်ပျက်စီးမှုအန္တရာယ်ကို သိသာစွာ လျှော့ချပေးနိုင်သည်။
အာမခံမူဝါဒသည် အဘယ်ကြောင့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သနည်း။
အဏ္ဏဝါအာမခံမရှိဘဲ သင်္ဘောတစ်စင်းပျောက်ဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် ဆိပ်ကမ်းတွင် ကရိန်းချော်ကျခြင်းကဲ့သို့ အဖြစ်အပျက်မျိုးသည် ငွေကြေးဆုံးရှုံးမှုကို အပြည့်အဝခံစားရစေသည်။ Institute Cargo Clauses (A) အဆင့်အာမခံသည် ထိခိုက်မှုအားလုံးကို ကာမိသောကြောင့် ယင်းကို ဦးစားပေးရွေးချယ်သင့်ပါသည်။
အကျဉ်းချုပ် - ထိန်းချုပ်မှုကို သင့်လက်ထဲသို့ ပြန်ယူပါ
နိုင်ငံတကာစက်ယန္တရားကုန်သွယ်မှုတွင် ပို့ဆောင်ရေးနှင့်အကောက်ခွန်သည် နည်းပညာပိုင်းအရ ရှုပ်ထွေးပြီး ဥပဒေကြောင်းအရ တင်းကျပ်သည်။ Equipment World ၏ သတင်းရင်းမြစ်များ ထောက်ပြသကဲ့သို့ အအောင်မြင်ဆုံးသော ဝယ်ယူသူများသည် စျေးနှုန်းကြောင့်မဟုတ်ဘဲ ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်း၏ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် စာရွ�်စာတမ်းတိကျမှုကြောင့် အောင်မြင်ကြသည်။ စက်ပစ္စည်းတစ်ခု၏ HS Code ကို မှန်ကန်စွာခွဲခြားခြင်း၊ Certificate of Origin ရယူခြင်းနှင့် အာမခံအား အပြည့်အဝကာကွယ်ခြင်းတို့ကို ကျင့်သုံးပါက ကမ္ဘာ့မည်သည့်ဈေးကွက်မှမဆို စက်ယန္တရားကို ယုံကြည်စိတ်ချစွာ လက်ခံရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။