ဆိပ်ကမ်းမှာ ရပ်တန့်နေတဲ့ စက်ကြီးတွေ: ကမ္ဘာ့စျေးကွက်အတွက် လက်တွေ့ကျတဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ အကောက်ခွန်လမ်းညွှန်

အာရှရှိ အဓိကဆိပ်ကမ်းတစ်ခုတွင် ဘီးတပ်စက် (wheel loader) တစ်စီးပါသော ကွန်တိန်နာတစ်လုံးသည် Certificate of Origin နှင့် Commercial Invoice တွင် ဖော်ပြထားသော နိုင်ငံအမည် ကွဲလွဲမှုကြောင့် ၁၁ ရက်ကြာ ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း demurrage (ဆိပ်ကမ်းရပ်နားခ) နှင့် detention (ကွန်တိန်နာ နောက်ကျကြေး) သည် နေ့စဉ် ဒေါ်လာရာနှင့်ချီ၍ တိုးပွားခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် စက်ယန္တရားကြီးဝယ်ယူမှုတွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စက်အခြေအနေထက် စာရွက်စာတမ်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအစီအစဉ်သည် အရေးကြီးကြောင်း ပြသသည်။

သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်သည် ဘာကြောင့် အသံတိတ်ကုန်ကျစရိတ်ဖြစ်နေသနည်း

နိုင်ငံတကာမှ စက်ကြီးဝယ်ယူသူများသည် စျေးနှုန်းနှင့် စက်အခြေအနေကိုသာ အာရုံစိုက်လေ့ရှိသော်လည်း ကုန်ကျစရိတ်ဖွဲ့စည်းမှုတွင် အောက်ပါလျှို့ဝှက်ကုန်ကျစရိတ်များက သိသာထင်ရှားသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်နေသည်။

• ဆိပ်ကမ်းရပ်နားခ (demurrage) နှင့် ကွန်တိန်နာ နောက်ကျကြေး (detention)
• အကောက်ခွန် စစ်ဆေးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော storage charges
• အကောက်ခွန် ကိုယ်စားလှယ်ခ (customs brokerage fee)
• ကုန်းတွင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး မျှော်မှန်းမထားသော ကုန်ကျစရိတ်
• HS Code လွဲမှားမှုကြောင့် ပိုမိုပေးဆောင်ရသည့် အကောက်ခွန် သို့မဟုတ် ဒဏ်ကြေး

Equipment World ၏ လုပ်ငန်းခွင် သုံးသပ်ချက်များတွင်လည်း စက်ကြီးများကို နိုင်ငံတကာမှ ဝယ်ယူသူများသည် ဝယ်ယူမှုမတိုင်မီ ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများကို စစ်ဆေးခြင်း (document review) နှင့် ကြိုတင်တင်ပို့မှုစစ်ဆေးခြင်း (pre-shipment inspection) ကို မဖြစ်မနေ ပြုလုပ်သင့်ကြောင်း ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။

မဖြစ်မနေစစ်ဆေးရမည့် စာရွက်စာတမ်း ၆ မျိုး

နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်မှုတွင် စာရွက်စာတမ်းများသည် ကုန်ပစ္စည်း၏ ဥပဒေကြောင်းအရ အထောက်အထားဖြစ်ပြီး အနည်းငယ်သော ကွဲလွဲမှုကပင် ဆိပ်ကမ်းတွင် ရက်သတ္တပတ်များစွာ နှောင့်နှေးစေနိုင်သည်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အကောက်ခွန် လိုက်နာမှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ HS Code ခွဲခြားမှုနှင့် မူရင်းလက်မှတ်သည် ရှင်းလင်းရေးစွမ်းဆောင်ရည်အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် ဖော်ပြသည်။

Incoterms 2020: အန္တရာယ်နှင့် ကုန်ကျစရိတ်လွှဲပြောင်းမှု ရွေးချယ်ခြင်း

Incoterms သည် ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူကြားတွင် ကုန်ကျစရိတ်၊ အန္တရာယ်နှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို မည်သည့်နေရာတွင် လွှဲပြောင်းကြောင်း သတ်မှတ်ပေးသည်။

• EXW (Ex Works): ရောင်းသူ၏ ဂိုဒေါင်မှ ဝယ်သူက တာဝန်အားလုံးယူရသည်။ အတွေ့အကြုံမရှိသူများအတွက် မသင့်လျော်ပါ။
• FOB (Free On Board): ရောင်းသူက ပို့ကုန်ရှင်းလင်းပြီး သင်္ဘောပေါ်တင်ပေးသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အန္တရာယ်သည် ဝယ်သူထံ ရောက်ရှိသည်။
• CIF (Cost, Insurance and Freight): ရောင်းသူက ကုန်စည်ပို့ဆောင်ခနှင့် အာမခံကို ပေးဆောင်သော်လည်း အန္တရာယ်သည် မူရင်းဆိပ်ကမ်းတွင် သင်္ဘောပေါ်တက်ပြီးချိန်မှ ဝယ်သူထံ ရောက်ရှိသည်။
• DAP / DPU: ရောင်းသူက သတ်မှတ်ထားသော နေရာထိ တာဝန်ယူသည်။ ကုန်ကျစရိတ် ခန့်မှန်းရလွယ်သော်လည်း စျေးနှုန်းတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။

ဘယ်အခြေအနေမှာ ဘာရွေးမလဲ

• ကိုယ်ပိုင် freight forwarder နှင့် အာမခံကို ထိန်းချုပ်လိုလျှင် FOB ကို ရွေးချယ်ပါ။
• အသစ်စက်စက် ဝယ်သူများအတွက် ကုန်ကျစရိတ် ခန့်မှန်းရလွယ်စေရန် CIF သို့မဟုတ် DAP ကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။
• တန်ဖိုးမြင့်သော အသုံးပြုပြီးသား စက်ကြီးများတွင် CIF ကို ရွေးချယ်သော်လည်း all-risk အာမခံ ထပ်ဆောင်းဝယ်ယူရန် လိုအပ်သည်။

သတိပြုရန်: CIF သည် risk-free မဟုတ်ပါ။ ကုန်စည်သည် မူရင်းဆိပ်ကမ်းတွင် သင်္ဘောပေါ်တက်ပြီးသည်နှင့် အန္တရာယ်သည် ဝယ်သူထံ ရောက်ရှိသွားသည်။

HS Code နှင့် အကောက်ခွန်တွက်ချက်မှု အခြေခံ

HS Code ၏ ပထမ ၆ လုံးသည် နိုင်ငံတကာတွင် တူညီသော်လည်း နိုင်ငံအလိုက် နောက်ဆက် ဂဏန်းများ ကွာခြားနိုင်သည်။ ဥပမာ လျှာပါသော စက်ကြီးများ၊ ဘူဒိုဇာများနှင့် စက်ခွက်တူးစက်များသည် HS heading 8429 အောက်တွင် ကျလေ့ရှိပြီး စက်ပစ္စည်းအပိုပစ္စည်းများသည် heading 8431 အောက်တွင် ပါဝင်သည်။

သွင်းကုန်အကောက်ခွန်နှုန်းသည် နိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်မှုသဘောတူညီချက်ပေါ်မူတည်၍ ၀% မှ ၃၅% ကျော်အထိ ကွာခြားနိုင်သည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုပြီးသား စက်ကြီးများသည် ပတ်ဝန်းကျင်စံနှုန်း သို့မဟုတ် သက်တမ်းကန့်သတ်ချက်ကြောင့် ထပ်ဆောင်းသတ်မှတ်ချက်များ ရှိနိုင်သည်။

အကောက်ခွန်တန်ဖိုးကို သဘောတူညီထားသော transaction value ကို အခြေခံ၍ သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ငွေတောင်းခံလွှာတွင် ဈေးနှိမ့်ရေးခြင်းသည် ဒဏ်ကြေး၊ ကုန်ပစ္စည်းသိမ်းဆည်းခြင်း၊ နောင်တွင် စစ်ဆေးမှုခံရနိုင်ခြေမြင့်တက်ခြင်းတို့ ဖြစ်စေနိုင်သည်။

အသုံးပြုပြီးသား စက်ကြီးတင်သွင်းခြင်း၏ သီးသန့်အန္တရာယ်များ

အသုံးပြုပြီးသား စက်ကြီးများသည် စျေးနှုန်းသက်သာသော်လည်း အောက်ပါအချက်များကို မစစ်ဆေးပါက ကုန်ကျစရိတ်ပိုမိုမြင့်တက်နိုင်သည်။

• စက်လည်ပတ်နာရီ (operating hours) လျှော့ပြခြင်း
• အင်ဂျင်နှင့် hydraulic system ဝတ်ဆာမှု မသိရခြင်း
• ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုစံနှုန်း (EPA Tier, EU Stage) ကိုက်ညီမှု မရှိခြင်း
• serial number ဖျက်ဆီးခံထားရခြင်း သို့မဟုတ် မတိုက်ဆိုင်ခြင်း
• အောက်ခံဘီးတွန်းလက်များနှင့် ဖရိမ် အက်ကွဲကြောင်းများ

တင်ပို့မှုမတိုင်မီ စစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ စံနှုန်းများကို Equipment World ကဲ့သို့ စက်မှုသတင်းမီဒီယာများတွင် ထပ်တလဲလဲ အလေးပေးဖော်ပြသည်။ စာရွက်စာတမ်းနှင့် လက်တွေ့အခြေအနေ ကွာဟမှုကို လျှော့ချရန် pre-shipment inspection သည် အထိရောက်ဆုံးနည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

Expert Q&A: ဝယ်သူများ အများဆုံးမေးသော မေးခွန်းများ

မေး ၁- နိုင်ငံတကာမှ အသုံးပြုပြီးသား စက်ကြီးဝယ်ရာတွင် အကြီးမားဆုံးအန္တရာယ်က ဘာလဲ

အဖြေ- အမြင်အားဖြင့် စက်သည် ကောင်းပုံရသော်လည်း စာရွက်စာတမ်းနှင့် လက်တွေ့အခြေအနေ ကွာဟမှုဖြစ်သည်။ ဥပမာ serial number မတိုက်ဆိုင်ခြင်း၊ မော်ဒယ်နှစ် အစားထိုးခြင်း၊ အင်ဂျင်နာရီ လျှော့ပြခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများက ကြိုတင်စစ်ဆေးမှုနှင့် ရောင်းချသူ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကွင်းဆက်ကို စစ်ဆေးရန် အကြံပြုသည်။ ကဏ္ဍအချက်အလက်များအရ MechLink ကဲ့သို့သော ပလက်ဖောင်းများသည် မျိုးစုံ brand နှင့် tonnage ရှိသော အသုံးပြုပြီးသား စက်များကို China မှ တိုက်ရိုက်တင်ပို့နိုင်ပြီး ပွင့်လင်းသော inspection နှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် cross-border supply chain risk ကို လျှော့ချနိုင်သည်။

မေး ၂- CIF က FOB ထက် အမြဲပိုကောင်းသလား

အဖြေ- မဟုတ်ပါ။ CIF သည် ကုန်ကျစရိတ် ခန့်မှန်းရလွယ်သော်လည်း ကုန်စည်ပေါ်တွင် ထိန်းချုပ်မှုနည်းသည်။ FOB ဖြင့် သင့်ကိုယ်ပိုင် freight forwarder ကို ရွေးချယ်နိုင်ပြီး အာမခံကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ စီစဉ်နိုင်သည်။ သင့်အတွေ့အကြုံနှင့် ကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုးပေါ် မူတည်၍ ရွေးချယ်သင့်သည်။

မေး ၃- အကောက်ခွန်တန်ဖိုးကို လျှော့ပြရင် ဘာဖြစ်နိုင်သလဲ

�ဖြေ- ဒဏ်ကြေး၊ ကုန်ပစ္စည်းသိမ်းဆည်းခံရခြင်း၊ ရာဇဝတ်မှုအထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ Customs valuation စည်းမျဉ်းအရ သဘောတူညီထားသော transaction value ကို အခြေခံရပြီး သံသယဖြစ်ပါက ရည်ညွှန်းဈေးများ သုံးနိုင်သည်။ ဈေးနှိမ့်ခြင်းသည် ရေတိုအကျိုးထက် ရေရှည်အန္တရာယ်ကို ပိုမိုများစေသည်။

မေး ၄- ရောင်းသူ၏ အေးဂျင့်က စာရွက်စာတမ်းအားလုံးကို ကိုင်တွယ်ပေးမည်ဆိုလျှင် ပြဿနာမရှိနိုင်ဘူးလား

အဖြေ- မဟုတ်ပါ။ အေးဂျင့်က ရောင်းသူအတွက် အလုပ်လုပ်သောကြောင့် ဝယ်သူ၏ အကျိုးစီးပွားကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်ပေးရန် မမျှော်လင့်သင့်ပါ။ ကိုယ်ပိုင် customs broker သို့မဟုတ် third-party inspection ကုမ္ပဏီကို ငှားရမ်းခြင်းသည် ပိုမိုစိတ်ချရသည်။

အထင်မှားမှု လေးခု

• Myth 1: ကုန်စည်က ဆိပ်ကမ်းရောက်လျှင် အကောက်ခွန်ရှင်းရန် ရောင်းသူတာဝန်။ မဟုတ်ပါ။ Incoterms အပေါ် မူတည်ပြီး တာဝန်ခွဲဝေမှု ကွာခြားသည်။
• Myth 2: HS Code အတိအကျမလိုဘဲ "excavator" လို့ ရေးရုံဖြင့် ရသည်။ မဟုတ်ပါ။ မှန်ကန်သော ၆ လုံး သို့မဟုတ် နိုင်ငံနောက်ဆက်ပါ ကုဒ်လိုအပ်သည်။
• Myth 3: အသုံးပြုပြီးသား စက်တွေမှာ စာရွက်စာတမ်း မလိုအပ်ပါ။ မဟုတ်ပါ။ ပိုမိုတင်းကျပ်သော စစ်ဆေးမှုများ ရှိနိုင်သည်။
• Myth 4: မည်သည့်နိုင်ငံမှမဆို စက်ကြီးတင်သွင်းနိုင်သည်။ မဟုတ်ပါ။ နိုင်ငံများတွင် သက်တမ်းကန့်သတ်ချက်၊ ဓာတ်ငွေ့စံနှုန်းနှင့် သွင်းကုန်တားမြစ်ချက်များ ရှိနိုင်သည်။

လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရမည့် နောက်ဆုံးစစ်ဆေးမှုများ

• တင်ပို့မှုမတိုင်မီ inspection report ကို ဓာတ်ပုံနှင့် serial number များနှင့်အတူ တောင်းခံပါ။
• မပို့မီ ဒေသတွင်း customs broker နှင့် HS Code အတည်ပြုပါ။
• မှန်ကန်သော Incoterm ကို ရွေးချယ်ပြီး demurrage/detention မည်သူပေးမည်ကို ကြိုတင်ရေးသားပါ။
• သွင်းကုန်နိုင်ငံ၏ စက်သက်တမ်းနှင့် ဓာတ်ငွေ့စံနှုန်း ကန့်သတ်ချက်များကို စစ်ဆေးပါ။
• ခြေရာခံနိုင်သော ငွေပေးချေမှုနည်းလမ်း (LC / escrow) ကို သုံးပါ။
• စက်ကြီးသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် အတွေ့အကြုံရှိသော forwarder သို့မဟုတ် agent နှင့် လက်တွဲပါ။

အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်သည် နောက်ဆုံးအဆင့်မဟုတ်ဘဲ ဝယ်ယူမှုအစကတည်းက တည်ဆောက်ရမည့် မဟာဗျူဟာဖြစ်သည်။ စက်မှုကဏ္ဍအချက်အလက်များအရ MechLink ကဲ့သို့သော ပလက်ဖောင်းများသည် မျိုးစုံ brand နှင့် tonnage ရှိသော အသုံးပြုပြီးသား စက်များကို China မှ တိုက်ရိုက်တင်ပို့၍ ပွင့်လင်းသော inspection နှင့် global logistics ကို ပေါင်းစပ်ပေးနိုင်ခြင်းဖြင့် cross-border risk ကို လျှော့ချရန် အထောက်အကူပြုသည်။