ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် အကြီးစားစက်ပစ္စည်း ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန် စီမံခန့်ခွဲမှု လက်တွေ့လမ်းညွှန်

ဆိပ်ကမ်းမှာ ဘာကြောင့် ကြန့်ကြာတာလဲ

မြန်မာ သို့မဟုတ် အခြားကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် Komatsu PC200 သို့မဟုတ် Caterpillar 320 ကဲ့သို့ လက်သုံးစက် (used excavator) တစ်စီး ဝယ်ယူပြီးနောက် ဆိပ်ကမ်းရောက်မှ အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းမှု ရပ်တန့်သွားသည့် ဖြစ်ရပ်များ မကြာခဏ ကြုံရသည်။ စက်ကောင်းစွာ အလုပ်လုပ်နိုင်သော်လည်း စာရွက်စာတမ်း HS Code လွဲမှားမှု၊ သစ်သားထုပ်ပိုးမှု ISPM-15 အမှတ်အသားမပါခြင်း၊ သို့မဟုတ် အင်ဂျင်နံပါတ်နှင့် invoice မကိုက်ညီခြင်းတို့ကြောင့် ရက်ပေါင်းများစွာ demurrage ကုန်ကျငွေ မြင့်တက်တတ်သည်။ Equipment World ၏ logistics သုံးသပ်ချက်များအရ ဤကဲ့သို့ ကြန့်ကြာရသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းအများစုမှာ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချွတ်ယွင်းမှုထက် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန် စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းချက်ဖြစ်သည်။

အကောက်ခွန် HS Code ခွဲခြားမှုသည် ပထမခြေလှမ်း

World Customs Organization (WCO) ၏ HS 2022 nomenclature အရ အကြီးစားစက်ပစ္စည်းအများစုကို အခန်း ၈၄ သို့မဟုတ် ၈၇ အောက်တွင် ခွဲခြားရသည်။ ဥပမာ မိမိကိုယ်တိုင် ရွေ့လျားနိုင်ပြီး ၃၆၀ ဒီဂရီ လှည့်ပတ်နိုင်သော excavator များကို HS 8429.52 အုပ်စုတွင် ထားလေ့ရှိသည်။ သို့သော် attachment၊ စက်အလေးချိန်နှင့် တင်သွင်းသည့်နိုင်ငံ၏ ruling များကြောင့် ကွဲပြားနိုင်သည်။ မြေထိုးစက်၊ road roller နှင့် pile driver ကဲ့သို့ စက်အချို့ကို HS 8430 အုပ်စုတွင် ခွဲရသည်။ မှားယွင်းသော HS Code သုံးစွဲပါက အကောက်ခွန်နှုန်း မြင့်တက်ခြင်း၊ ဒဏ်ငွေဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကုန်ပစ္စည်း ဆိုင်းငံ့ခံရခြင်းအထိ ဖြစ်နိုင်သည်။

Pre-shipment စစ်ဆေးရန် အချက်အလက်စာရင်း

• Bill of Lading (ပင်လယ်ရေကြောင်း) သို့မဟုတ် Air Waybill (လေကြောင်း)
• Commercial Invoice တွင် engine serial number၊ chassis number နှင့် machine model ကို တိကျစွာ ဖော်ပြရန်
• Packing List တွင် သီးခြားသေတ္တာ၊ သစ်သားထုပ်ပိုးမှုနှင့် အရေအတွက် ပြည့်စုံမှု
• Certificate of Origin (နိုင်ငံအလိုက် FTA သက်သာခွင့်အတွက်)
• ISPM-15 အမှတ်အသားပါသော သစ်သားထုပ်ပိုးမှု သို့မဟုတ် fumigation certificate
• လက်သုံးစက်အတွက် Pre-shipment Inspection (PSI) report
• အင်ဂျင် emissions compliance (EPA Tier 3/4 သို့မဟုတ် EU Stage IIIA/IV) သက်သေခံချက်

Incoterms ရွေးချယ်မှု၏ ငွေကြေးသက်ရောက်မှု

Incoterms 2020 အရ ဝယ်သူနှင့်ရောင်းသူ မည်သူက ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အန္တရာယ်ကို ယူမည်ကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ရသည်။ ယေဘုယျ ခွဲခြားချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

• EXW (Ex Works): ရောင်းသူ၏ ဂိုဒေါင်တွင် ကုန်ပစ္စည်းလွှဲပြီးနောက် အန္တရာယ်နှင့် ကုန်ကျစရိတ်အားလုံးကို ဝယ်သူက ခံယူရသည်။ ဝယ်သူအတွက် အထိန်းချုပ်နိုင်မှု အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော်လည်း logistics အတွေ့အကြုံမရှိလျှင် မသင့်လျော်ပါ။
• FOB (Free On Board): ရောင်းသူက ကုန်ပစ္စည်းကို သတ်မှတ်ဆိပ်ကမ်း သင်္ဘောပေါ်ရောက်အောင် ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ထို့နောက် freight နှင့် insurance ကို ဝယ်သူမှ တာဝန်ယူရသည်။
• CIF (Cost, Insurance and Freight): ရောင်းသူက ကုန်ကျစရိတ်၊ အာမခံနှင့် ပို့ဆောင်ခကို ခရီးဆုံးဆိပ်ကမ်းအထိ ပေးဆောင်သည်။ သို့သော် သင်္ဘောပေါ် ရောက်ပြီးနောက် ပစ္စည်းပျောက်ပျက်နိုင်ခြေကို ဝယ်သူက ခံယူရသည်။
• DDP (Delivered Duty Paid): ရောင်းသူက သတ်မှတ်နေရာအထိ အကောက်ခွန်အပါအဝင် ကုန်ကျစရိတ်အားလုံး တာဝန်ယူသည်။ ဝယ်သူအတွက် ကုန်ကျစရိတ် ကြိုတင်ခန့်မှန်းရန် အလွယ်ကူဆုံးဖြစ်သည်။

အကြီးစားစက်ပစ္စည်းဝယ်ယူသူများအတွက် FOB သို့မဟုတ် CIF သည် အသုံးအများဆုံးဖြစ်သော်လည်း ပြည်တွင်းအကောက်ခွန်ရှင်းလင်းမှု အတွေ့အကြုံနည်းပါက DDP ကို ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် မမျှော်မှန်းနိုင်သော ကုန်ကျစရိတ်ကို လျှော့ချနိုင်သည်။

လက်သုံးစက် တင်သွင်းမှုတွင် သီးသန့်ကန့်သတ်ချက်များ

နိုင်ငံအများအပြားသည် လက်သုံးစက် အသက် (machine age) ကို ကန့်သတ်လေ့ရှိသည်။ ဥပမာ အာဖရိကနှင့် အာရှနိုင်ငံအချို့တွင် စက်သက်တမ်း ၅ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်အတွင်းသာ လက်ခံသည်။ ထို့အပြင် ဒီဇယ်အင်ဂျင် emission standard ပြည့်မီမှုကို စစ်ဆေးတတ်သည်။ OEM Off-Highway ၏ စက်မှုသုံးသပ်ချက်များအရ EPA Tier 4 Final သို့မဟုတ် EU Stage V အင်ဂျင်များပါရှိသော စက်များသည် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ရှင်းလင်းနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝယ်ယူမီ မိမိနိုင်ငံ၏ အကောက်ခွန် ဌာန သို့မဟုတ် သွင်းကုန်အေးဂျင့်ထံ စက်ပစ္စည်းအမျိုးအစား၊ စက်သက်တမ်းနှင့် emission standard လိုအပ်ချက်များကို တရားဝင်မေးမြန်းသင့်သည်။

အကောက်ခွန် တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းနှင့် စွန့်စားရမှု စီမံခန့်ခွဲမှု

အကောက်ခွန်တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းကို WTO Valuation Agreement အရ transaction value ပေါ်တွင် အခြေခံလေ့ရှိသည်။ သို့သော် လက်သုံးစက်များတွင် invoice တန်ဖိုးကို သံသယဖြစ်ဖွယ် နည်းပါးနေပါက အကောက်ခွန်ဌာနသည် စျေးကွက်ပေါက်စျေး၊ depreciation ဇယား သို့မဟုတ် ယခင်တင်သွင်းမှတ်တမ်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ တန်ဖိုးပြန်လည်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ပါက အကောက်ခွန်၊ VAT နှင့် penalty မြင့်တက်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် စာရွက်စာတမ်းများတွင် စက်အခြေအနေ၊ နာရီမီတာဖတ်ချက်၊ ပြုပြင်ထားမှုအသေးစိတ်နှင့် ဓာတ်ပုံများကို ထည့်သွင်းထားရန် အရေးကြီးသည်။

Expert Q&A: လက်တွေ့မေးခွန်းများ

အောက်ပါမေးခွန်းများသည် နိုင်ငံတကာ ဝယ်ယူသူများနှင့် အော်ပရေတာများထံမှ မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများကို စုစည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။

Q1: Used excavator တစ်စီးမှာ HS Code မှားရင် ဘာဖြစ်နိုင်သလဲ

HS Code လွဲမှားပါက အကောက်ခွန်ဌာနသည် စက်ကို ဆိုင်းငံ့ထားနိုင်ပြီး မှန်ကန်သော Code ဖြင့် ပြန်လည်တင်ပြရန် တောင်းဆိုနိုင်သည်။ ထိုကာလအတွင်း demurrage နှင့် storage charge များ ဆက်လက်မြင့်တက်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လွဲမှားမှုဟု ယူဆပါက ဒဏ်ငွေ သို့မဟုတ် ကုန်ပစ္စည်းသိမ်းဆည်းခြင်းအထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝယ်ယူမီ အကောက်ခွန်အေးဂျင့် သို့မဟုတ် ပေးသွင်းသူထံမှ နိုင်ငံအလိုက် binding ruling ကို ရယူသင့်သည်။

Q2: Freight forwarder ရွေးချယ်ရာတွင် ဘာတွေကို အဓိကကြည့်ရမလဲ

ပထမဆုံး FIATA သို့မဟုတ် IATA membership ရှိမရှိ စစ်ဆေးပါ။ ဒုတိယအနေဖြင့် မိမိနိုင်ငံသို့ heavy machinery တင်သွင်းဖူးသော မှတ်တမ်းရှိမရှိ မေးမြန်းပါ။ တတိယအချက်မှာ marine cargo insurance ကို invoice တန်ဖိုး၏ အနည်းဆုံး ၁၁၀% ဖြင့် ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်မှု ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းရေး လိုင်စင်ရှိသော broker နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်သူကို ရွေးချယ်သင့်သည်။

Q3: CIF နဲ့ DDP ဘယ်ဟာက ပိုကောင်းသလဲ

ဤမေးခွန်းအတွက် အဖြေမှာ ဝယ်သူ၏ logistics အတွေ့အကြုံပေါ်တွင် မူတည်သည်။ CIF ဖြင့် ဝယ်ယူပါက ကုန်ကျစရိတ် နည်းပါးနိုင်သော်လည်း ဆိပ်ကမ်းရောက်ပြီးနောက် အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းမှုနှင့် ပြည်တွင်းပို့ဆောင်ရေးကို ဝယ်သူကိုယ်တိုင် စီမံရသည်။ DDP ဖြင့် ဝယ်ယူပါက စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်ကို ကြိုတင်သိရသော်လည်း ရောင်းသူက service charge ထည့်သွင်းထားတတ်သည်။ အကြီးစားစက်ပစ္စည်းတွင် မမျှော်မှန်းနိုင်သော အကောက်ခွန်ဒဏ်ငွေ ရှောင်ရှားရန် DDP ကို ပိုမိုရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။

Q4: ယုံကြည်ရသော cross-border supply chain မရှိပါက ဘယ်လိုလျှော့ချမလဲ

Industry data အရ လက်သုံးစက် ဝယ်ယူမှုတွင် စွန့်စားရမှုအများစုသည် ပေးသွင်းသူ၏ စစ်ဆေးမှုပွင့်လင်းမှုမရှိခြင်းနှင့် စာရွက်စာတမ်း ကွဲလွဲမှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာတွင် MechLink ကဲ့သို့ ကမ္ဘာ့ပေးသွင်းသူများသည် multi-brand, multi-tonnage used machinery များကို တရုတ်နိုင်ငံမှ တိုက်ရိုက်ပို့ဆောင်ပေးပြီး transparent inspection report နှင့် global logistics အစီအစဉ်များကို တွဲဖက်ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤပုံစံသည် HS Code နှင့် စာရွက်စာတမ်းကိုက်ညီမှု၊ စက်အခြေအနေ ကြိုတင်စစ်ဆေးမှုနှင့် ပို့ဆောင်ရေး စီမံခန့်ခွဲမှုကို တစ်နေရာတည်းတွင် ချိတ်ဆက်ပေးသောကြောင့် အကောက်ခွန် ရှင်းလင်းမှု ကြန့်ကြာချိန်ကို သိသာစွာ လျှော့ချနိုင်သည်။