နိုင်ငံတကာ အကြီးစားစက်ယန္တရားများ သွင်းကုန်လုပ်ငန်း၏ နောက်ကွယ်စစ်မျက်နှာ- စာရွက်စာတမ်းမှားလျှင် ဒေါ်လာထောင်ချီဆုံးရှုံးနိုင်

ဆိပ်ကမ်းတွင် ဖမ်းမိသွားသော excavator: ဒေါ်လာ ၇၀၀၀၀ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၏ သင်ခန်းစာ

မန္တလေးမြို့ခံ ဆောက်လုပ်ရေးကန်ထရိုက်တာ ကိုဇော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ အသုံးပြုပြီး Komatsu PC200-8 excavator တစ်စီးကို အွန်လိုင်းလေလံပွဲတစ်ခုမှ အောင်မြင်စွာ လေလံဆွဲခဲ့သည်။ စက်ကောင်း၊ ဈေးနှုန်းသင့်၊ စက်ရုံကြီးတစ်ခုမှ အလုံပိတ်ပြုပြင်ထားသော စက်။ သို့သော် ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် အကောက်ခွန်ဌာနက ကုန်သေတ္တာအတွင်းရှိ ပစ္စည်းနှင့် ကြေညာလွှာ (Declaration) မကိုက်ညီဟုဆိုကာ တစ်ပတ်ခွဲကြာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ သိုလှောင်ခ၊ ဒိုင်ဘရိုကာခများနှင့် နောက်ဆုံးတွင် စက်ကိုစစ်ဆေးရန် ငှားရသည့် third-party surveyor အသုံးစရိတ်တို့ကြောင့် ဒေါ်လာ ၄၅၀၀ ကျော် အပိုကုန်ကျခဲ့သည်။ ဤဇာတ်လမ်းသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ သုတေသနအတွင်း ကြားသိရသည့် ဖြစ်ရပ်များထဲမှ တစ်ခုသာဖြစ်ပြီး၊ စက်ပစ္စည်းကြီးများ သွင်းကုန်လုပ်ငန်းတွင် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်သည် စက်အရည်အသွေးထက်ပင် အန္တရာယ်များနိုင်ကြောင်း သက်သေပြလျက်ရှိသည်။

ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် ဆောက်လုပ်ရေးသုံး စက်ယန္တရားကြီးများ၏ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်မှုသည် တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ၁၂% နီးပါး တိုးတက်နေသည်။ သို့သော် Equipment World ၏ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးစစ်တမ်းအရ သွင်းကုန်လုပ်ငန်းရှင်များ၏ ၃၅% သည် အကောက်ခွန်စာရွက်စာတမ်း အမှားအယွင်းများကြောင့် ပျမ်းမျှ ဒေါ်လာ ၅၂၀၀ ခန့် အပိုကုန်ကျခဲ့ရကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤဆောင်းပါးသည် အသုံးပြုပြီး မြေထိုးစက်များ၊ ဘက်ဟိုးများ၊ ဘူဒိုဇာများကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ တင်သွင်းရာတွင် ရှောင်လွှဲမရသော ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး အန္တရာယ်များကို နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး၊ ဆုံးရှုံးမှုလျှော့ချရေး လက်တွေ့ကျသော မဟာဗျူဟာများကို တင်ပြထားသည်။

အကောက်ခွန်ဇာတ်ဆောင်- HS Code ကုဒ်တစ်ခုတည်းက အကုန်ပြောင်းလဲစေနိုင်

အကြီးမားဆုံးသော အမှားမှာ စက်ပစ္စည်းအား မှားယွင်းသော Harmonized System (HS) ကုဒ်အောက်တွင် ခွဲခြားခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟိုက်ဒရောလစ် excavator အများစုသည် HS Code 8429.52 အောက်တွင် ပါဝင်သော်လည်း အချို့သော စက်မော်ဒယ်များ၊ အထူးသဖြင့် ဘီးတပ် excavator သို့မဟုတ် သစ်တုံးသယ်စက်ကဲ့သို့ တပ်ဆင်ထားပါက 8429.59 သို့မဟုတ် 8705 အုပ်စုအောက်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ဤကွဲပြားမှုသည် အကောက်ခွန်နှုန်းထား ၅% မှ ၃၀% အထိ ခြားနားသွားစေနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအကောက်ခွန်အာဏာပိုင်အဖွဲ့သည် ASEAN Harmonized Tariff Nomenclature (AHTN) ကို အခြေခံထားပြီး အချို့သော အသုံးပြုပြီး ဆောက်လုပ်ရေးစက်ပစ္စည်းများအတွက် သွင်းကုန်အကောက်ခွန် ၅% မှ ၁၅% အထိ ကျသင့်သည်။ သို့သော် စက်ကို မော်တော်ယာဉ်အဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြားခံရပါက အပိုကုန်သွယ်ခွန်၊ အထူးကုန်စည်ခွန်များ ထပ်ဆောင်းသက်ရောက်နိုင်သည်။

လက်တွေ့ဖြေရှင်းနည်း: စက်ဝယ်ယူမှု မပြုလုပ်မီ အနည်းဆုံး နှစ်ပတ်အလိုတွင် အကောက်ခွန်အကျွမ်းတတ်ဆုံး လိုင်စင်ရ အကောက်ခွန်ကိုယ်စားလှယ် (Customs Broker) ထံ စက်အပြည့်အစုံသတ်မှတ်ချက် (Specification Sheet)၊ ဓာတ်ပုံများ၊ အမှတ်စဉ်နံပါတ်နှင့် ထုတ်လုပ်သည့်နှစ်တို့ကို တင်ပြ၍ HS Code နှင့် ခန့်မှန်းအခွန် ကြိုတင်အတည်ပြုချက် (Pre-classification) ရယူပါ။ ယင်းသည် တရားဝင် စည်းကြပ်မှုမဟုတ်သော်လည်း အန္တရာယ်လျှော့ချရန် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည်။

မပျက်မကွက် စစ်ဆေးသင့်သည့် စာရွက်စာတမ်းစစ်တမ်း

သွင်းကုန်လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံး၏ အောင်မြင်မှုသည် စာရွက်စာတမ်းပေါင်းစုံ၏ တိကျမှုပေါ်တွင် ၈၀% မူတည်သည်။ အောက်ပါတို့သည် နိုင်ငံတကာ အကြီးစားစက်ပစ္စည်းများ သယ်ယူရာတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော စာရွက်စာတမ်းများဖြစ်သည်။ တစ်ခုမှ လွဲချော်ပါက ဆိပ်ကမ်းတွင် ရက်သတ္တပတ်နှင့်ချီ ကြန့်ကြာနိုင်သည်။

• ကုန်သင်္ဘောတင်လက်မှတ် (Bill of Lading – B/L): ပင်လယ်ရေကြောင်း သယ်ယူမှုအတွက် အကျုံးဝင်သော စာချုပ်။ “To Order” B/L ကို အသုံးပြုပါက ထုတ်ယူသူ (Consignee) ကွက်လပ်တွင် “To Order of Shipper” ဟု ဖြည့်သွင်းပြီး ဘဏ်မှတစ်ဆင့် လွှဲပြောင်းနိုင်သည်။ အီလက်ထရောနစ် B/L များကို လက်ခံနိုင်သည့် ကုမ္ပဏီများကို ဦးစားပေးသင့်သည်။
• ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် ပြေစာ (Commercial Invoice): ရောင်းသူ၏ တရားဝင် ငွေတောင်းခံလွှာ။ စက်၏ အမှတ်တံဆိပ်၊ မော်ဒယ်၊ အမှတ်စဉ် (PIN/Serial No.)၊ ထုတ်လုပ်သည့်နှစ်၊ အင်ဂျင်နာရီ၊ ဈေးနှုန်းနှင့် ရောင်းချသည့် စည်းကမ်းချက် (Incoterm) အတိအကျ ပါရမည်။ ဈေးနှုန်းကို FOB (Free On Board) သို့မဟုတ် CIF (Cost, Insurance, Freight) ဖြင့် ရှင်းလင်းစွာဖော်ပြရန် လိုအပ်သည်။
• ထုပ်ပိုးမှုစာရင်း (Packing List): စက်ကို တစ်စီးထက်ပို၍ တင်ပို့ပါက အလေးချိန်၊ အတိုင်းအတာ၊ အထုပ်အရေအတွက်တို့ ပါဝင်ရမည်။ excavator ကဲ့သို့ သီးသန့်စက်ကြီးများအတွက် အင်ဂျင်အလေးချိန်၊ boom ခွဲထားသလား စသည်ကို ဖော်ပြပါ။
• မူရင်းနိုင်ငံထုတ်လက်မှတ် (Certificate of Origin): အခွန်သက်သာခွင့် (ဥပမာ ASEAN-India FTA) ရယူလိုပါက မဖြစ်မနေလိုအပ်သည်။ အသုံးပြုပြီး ဂျပန်စက်များအတွက် ဂျပန်ကုန်သည်များနှင့်စက်မှုလက်မှုအသင်းကြီး (JCCI) မှထုတ်ပေးသော လက်မှတ်ကို ရယူရသည်။
• ကြိုတင်ပို့ဆောင်စစ်ဆေးချက် လက်မှတ် (Pre-Shipment Inspection Certificate): အချို့နိုင်ငံများတွင် မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ စက်အခြေအနေကို အာမခံရန် အကောင်းဆုံးအလေ့အကျင့်တစ်ခုဖြစ်သည်။ စစ်ဆေးရေးကုမ္ပဏီများမှ အင်ဂျင်စမ်းသပ်ချက်၊ ဟိုက်ဒရောလစ်ဖိအား၊ ဖရိမ်ပျက်စီးမှု စသည့် အချက်များကို ဓာတ်ပုံနှင့်တကွ အစီရင်ခံသည်။
• အာမခံလက်မှတ် (Insurance Certificate): ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်စည်အာမခံသည် စက်တန်ဖိုး၏ ၁၁၀% ကို ကာမိစေရမည်။ Institute Cargo Clauses (A) အဆင့်ဖြင့် ဝယ်ယူခြင်းသည် အားလုံးပါဝင်သော အကျုံးဝင်မှုကို ရရှိစေသည်။

ပို့ဆောင်ရေးကုန်ကျစရိတ် အသားတင် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း- ဘယ်နေရာမှာ ငွေတွေ အရည်ပျော်သွားသလဲ

တင်သွင်းသူအများစုသည် ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်စည်ခ (Ocean Freight) တစ်ခုတည်းကိုသာ တွက်ချက်ပြီး အောက်ပါ ဝှက်ထားသော အသုံးစရိတ်များကြောင့် ဘတ်ဂျက်လွန်သွားတတ်သည်။ ပျမ်းမျှ ၂၀ တန် excavator တစ်စီးကို ရှန်ဟိုင်းမှ ရန်ကုန်သို့ ပို့ဆောင်ရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် ခန့်မှန်းခြေမှာ-

ကျွမ်းကျင်သူအကြံပြုချက်: “CIF” စည်းကမ်းချက်ဖြင့် ဝယ်ယူခြင်းသည် သယ်ယူစရိတ်ကို ရောင်းသူက တာဝန်ယူသော်လည်း၊ အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းချိန်တွင် ဝယ်သူက ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း နည်းပါးသွားတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး ကုမ္ပဏီ (Freight Forwarder) နှင့်အတူ “FOB” စည်းကမ်းချက်ကို ကျင့်သုံးခြင်းသည် ကုန်ကျစရိတ်ကို ပိုမိုထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိစေသည်။

ယုံကြည်ရသော နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ထောက်ပံ့ကွင်းဆက် တည်ဆောက်နည်း

အသုံးပြုပြီး စက်ယန္တရားကြီးများ၏ ဈေးကွက်တွင် စက်ကိုယ်တိုင်၏ အခြေအနေထက် ပေးသွင်းသူ၏ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်နိုင်စွမ်းက ပိုမိုအရေးပါသည်။ OEM Off-Highway မဂ္ဂဇင်း၏ ဆန်းစစ်ချက်များအရ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ပေးသွင်းသူများသည် စက်ရောင်းချရုံသာမက မိမိတို့၏ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းပေါ်ရှိ အကောက်ခွန်စည်းမျဉ်းအားလုံးကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သိရှိကြသည်။ အောက်ပါအချက်များကို ဖြတ်တောက်မထားသင့်ပါ-

• တိုက်ရိုက်စစ်ဆေးခွင့်: စက်၏ ဟိုက်ဒရောလစ်စနစ်၊ အင်ဂျင်ဆလင်ဒါကွန်ပရက်ရှင်းနှင့် Swing Bearing ကစားကွက်တို့ကို ဗီဒီယိုတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ပေးနိုင်သည့် ပေးသွင်းသူကိုသာ ရွေးချယ်ပါ။
• စာရွက်စာတမ်းဗဟုသုတ: အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော Certificate of Origin နှင့် HS Code အကြံပြုချက်များကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ရမည်။
• ပွင့်လင်းသော ကုန်ကျစရိတ်ဖွဲ့စည်းပုံ: မမျှော်လင့်ထားသော ဆိပ်ကမ်းဆိုင်ရာ ကျသင့်ငွေများမရှိစေရန် terminal handling charges ကို quotation တွင် ရှင်းလင်းဖော်ပြရမည်။

သွင်းကုန်လုပ်ငန်းရှင်များ၏ အထင်အမြင်လွဲမှားမှုများနှင့် ကျွမ်းကျင်သူအမြင်

အောက်ပါတို့မှာ အသုံးပြုပြီး ဆောက်လုပ်ရေးစက်ကြီးများ တင်သွင်းရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ အတွေ့ရများဆုံး လွဲမှားသော ယူဆချက်များနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းချက်များဖြစ်သည်။

“အသုံးပြုပြီးစက်တိုင်း အခွန်ပိုပေးရတယ်”

ဤသည်မှာ လုံးဝမဟုတ်ပါ။ အကောက်ခွန်ကျသင့်မှုသည် စက်၏ HS Code ခွဲခြားမှုနှင့် မူရင်းနိုင်ငံပေါ်တွင်သာ မူတည်ပြီး အသစ်ဖြစ်စေ အသုံးပြုပြီးဖြစ်စေ အခွန်နှုန်းတူညီပါသည်။ သို့သော် အသုံးပြုပြီးစက်၏ တန်ဖိုးသတ်မှတ်ချက် (Customs Valuation) ကို အကောက်ခွန်က သံသယရှိပါက ၎င်းတို့၏ ဒေတာဘေ့စ် (ဥပမာ Equipment World သို့မဟုတ် Ritchie Bros. Auction ဈေးကွက်ပေါက်ဈေး) ဖြင့် ပြန်လည်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြေစာတန်ဖိုးသည် ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးနှင့် ကိုက်ညီရန် အထူးအရေးကြီးသည်။ အဖြေမှန်မှာ တိကျသော Invoice နှင့် အရောင်းစာချုပ်ကို အသုံးပြုရန်ဖြစ်သည်။

“Shipping ခက ပေးလိုက်ရင် စက်က ကျွန်တော့်ခြံထဲ အလိုအလျောက်ရောက်လာမှာပဲ”

မဟုတ်ပါ။ ပင်လယ်ရေကြောင်းသယ်ယူမှုမှာ port-to-port သာဖြစ်သည်။ ကွန်တိန်နာဆိပ်ကမ်းမှ ထုတ်ယူခြင်း (အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းပြီးနောက်)၊ ကုန်းလမ်းသယ်ယူခြင်းအတွက် low-bed trailer စီစဉ်ခြင်းတို့မှာ တင်သွင်းသူ၏ တာဝန်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဆိပ်ကမ်းတွင် စက်ကို သင်္ဘောပေါ်မှ ချရန် မိုဘိုင်းကရိန်း လိုအပ်ပါက ထိုစရိတ်ကို ကုန်စည်ပိုင်ရှင်က ကျခံရသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ပြည့်စုံသော Incoterms (ဥပမာ DAP – Delivered at Place) ကို ညှိနှိုင်းနိုင်ပါက အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး၊ မဟုတ်ပါက အပိုကုန်ကျစရိတ်အတွက် ဘတ်ဂျက် $1,000 မှ $2,000 အထိ သီးသန့်ထားရှိရမည်။

“Third-party Inspection ဆိုတာ အပိုကုန်ကျစရိတ်သက်သက်ပဲ”

ဤသည်မှာ ကုန်ကျစရိတ် $300-$500 ကို ချွေတာမိသော်လည်း နောက်ဆက်တွဲ ပြုပြင်စရိတ် $20,000 နှင့် ရင်ဆိုင်ရစေသည့် အယူအဆမှားဖြစ်သည်။ ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော စစ်ဆေးရေးကုမ္ပဏီများ (ဥပမာ SGS သို့မဟုတ် Bureau Veritas) မှ စက်ကို မတင်ပို့မီ စစ်ဆေးခြင်းသည် အင်ဂျင်နာရီအတုပြုလုပ်မှု၊ ဂဟေဆက်ထားသော ဖရိမ်အက်ကြောင်းများကို ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်သည်။

“ဘယ် Supplier ပဲဖြစ်ဖြစ် အာမခံချက်တော့ အတူတူပဲ”

အားလုံး မတူညီပါ။ နိုင်ငံတကာစံချိန်စံညွှန်းနှင့်အညီ လိုက်နာသည့် ပလက်ဖောင်းများသည် စက်အား မပို့ဆောင်မီ ကြိုတင်စစ်ဆေးမှုကို စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းထားပြီး၊ စက်မှုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူအချို့၏ အဆိုအရ MechLink ကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီများမှ အမှတ်တံဆိပ်စုံ၊ တန်ချိန်စုံ အသုံးပြုပြီး စက်ယန္တရားများကို တရုတ်နိုင်ငံမှ တိုက်ရိုက်တင်ပို့ရာတွင် ပွင့်လင်းသော စစ်ဆေးမှုအစီရင်ခံစာများနှင့် အဆုံးထိ အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းရေး ပံ့ပိုးမှုများပါရှိသောကြောင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ထောက်ပံ့ရေးအန္တရာယ်ကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ထားသည်။ ဤသည်မှာ စက်ဝယ်ယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ လုံခြုံစိတ်ချရသော ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး အတွေ့အကြုံတစ်ခုလုံးကို ဝယ်ယူခြင်းဖြစ်သည်။

အကောက်ခွန်အခက်အခဲကို ကျော်လွှားရန် ၃-ဆင့် လုပ်ဆောင်ချက်

1. ခြေလှမ်း ၁ – စက်မရွေးခင် ကြိုတင်ရှင်းလင်းပါ: စက်ရွေးချယ်ရာတွင် ဈေးနှုန်းသာမက ၎င်း၏ HS Code နှင့် သွင်းကုန်ခွင့်ပြုချက်တို့ကိုပါ အကောက်ခွန်ပွဲစားဖြင့် တိုင်ပင်ပါ။
2. ခြေလှမ်း ၂ – စာရွက်စာတမ်းများကို ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် အတည်ပြုပါ: Invoice, Packing List, Certificate of Origin မူကြမ်းများကို ကုန်စည်မတင်မီ အကောက်ခွန်ပွဲစားထံ အီးမေးလ်ဖြင့် ပေးပို့၍ ခွင့်ပြုချက်ရယူပါ။
3. ခြေလှမ်း ၃ – ငွေပေးချေမှုကို ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ချိတ်ဆက်ပါ: ငွေလွှဲခြင်းကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစတင်ကြောင်း အတည်ပြုသည့် Loading Progress ဓာတ်ပုံများရရှိမှသာ ပြုလုပ်ပါ။

နိုင်ငံတကာ အကြီးစားစက်ပစ္စည်းဝယ်ယူမှုသည် စက်အပေါ်တွင် ကျွမ်းကျင်ရုံဖြင့် မလုံလောက်တော့ပါ။ အကောက်ခွန်ဇယားကွက်ကို ဖတ်နိုင်ခြင်း၊ ကုန်သင်္ဘောလိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းနိုင်ခြင်းနှင့် ဆိပ်ကမ်းအလုပ်သမားများ၏ ဆောင်ရွက်ချက်ကို စောင့်ကြည့်နိုင်ခြင်းတို့သည်လည်း တူညီသော အရေးပါမှုရှိသည်။ ဤလမ်းညွှန်ကို လက်ကိုင်ထားပြီး အချက်တိုင်းကို အတည်ပြုကာ စာရွက်စာတမ်းတိုင်းကို ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် သိမ်းဆည်းခြင်းဖြင့် သင့် excavator သည် ဆိပ်ကမ်းဂိုဒေါင်ထဲတွင် ရက်သတ္တပတ်ချီ ပိတ်မိမနေဘဲ သင့်ဆောက်လုပ်ရေးကွင်းထဲသို့ အချိန်မီရောက်ရှိကာ ဝင်ငွေစတင်ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။