နိုင်ငံဖြတ်ကျော် လေးလံစက်ယန္တရား ထောက်ပံ့မှု၏ သေမျိုးကွယ်ပျောက်နိုင်သော အမှားများ- ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန် လက်တွေ့နည်းဗျူဟာ

ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်ထဲက မျက်စိလည်စရာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ကွာဟချက်

လေးလံစက်ယန္တရား ဝယ်ယူသူတစ်ဦးအနေနဲ့ စက်တစ်လုံးကို နိုင်ငံခြားကနေ တင်သွင်းဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တဲ့အခါ လက်တွေ့မှာ ဖြစ်တတ်တဲ့ အဖြစ်အပျက်ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ပို့ကုန်ရှေ့ဆောင် (Freight Forwarder) ကို အားကိုးပြီး စာရွက်စာတမ်းတွေ ပေးပို့လိုက်ပေမယ့် ဆိပ်ကမ်းရောက်တော့ HS ကုဒ် မှားယွင်းနေတာ၊ ကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုးကို အကောက်ခွန်က လက်မခံတာ၊ ဒါမှမဟုတ် စက်ပစ္စည်းကို ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းရန် တောင်းဆိုခံရတာမျိုး ကြုံရတတ်ပါတယ်။ Equipment World ရဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးအစီရင်ခံစာတစ်ခုအရ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း နိုင်ငံဖြတ်ကျော် လေးလံစက် တင်ပို့မှုတွေရဲ့ ၂၂% ခန့်ဟာ အကောက်ခွန် စာရွက်စာတမ်း မှားယွင်းမှုတစ်ခုတည်းကြောင့် ရက်သတ္တပတ်နဲ့ချီ ကြန့်ကြာခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုဆုံးရှုံးမှုတွေကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ဖို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ အဓိကအန္တရာယ်တွေကို စနစ်တကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင့်ပါတယ်။

ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ပျက်ကွက်ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများ

လေးလံစက် ဝယ်ယူသူတွေ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးမှာ အခက်အခဲတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေဟာ များသောအားဖြင့် အောက်ပါ အဆင့်သုံးဆင့်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်ပါတယ်။

• မှားယွင်းသော စက်ပစ္စည်းအမျိုးအစားခွဲခြားမှု (HS Code Error) လေးလံစက်တစ်ခုစီဟာ ကမ္ဘာ့အကောက်ခွန်အဖွဲ့ (WCO) ရဲ့ Harmonized System (HS) ကုဒ်နဲ့ တစ်ထပ်တည်းကျရပါတယ်။ Excavator ကို “8429.52” လို့ သတ်မှတ်ပေမယ့် ဒေါဇာ (Bulldozer) နဲ့ ရောထွေးမိရင် သွင်းကုန်ခွန် ၁၀% ကနေ ၂၀% နီးပါးအထိ တိုးသွားနိုင်ပါတယ်။ တောင်အမေရိကနဲ့ အာဖရိကဈေးကွက်တွေမှာ အကောက်ခွန်က HS ကုဒ် အသေးစိတ်ကို စိစစ်လေ့ရှိတာကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံလို အဓိကတင်ပို့သူတွေက ထုတ်ပေးတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကိုတောင် ပြင်ဆင်ခိုင်းတတ်ပါတယ်။
• ကုန်ကျစရိတ်၊ အာမခံနှင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ခြင်း (CIF) တန်ဖိုးအငြင်းပွားမှု အကောက်ခွန်တန်ဖိုး (Customs Value) ဆုံးဖြတ်ရာမှာ CIF ကို အခြေခံပေမယ့် အသုံးပြုပြီးသားစက်တွေအတွက် ဈေးကွက်တန်ဖိုး သတ်မှတ်ရတာ ခက်ခဲပါတယ်။ အထူးသဖြင့် Caterpillar, Komatsu လို brand မဟုတ်တဲ့ SANY, XCMG စက်တွေရဲ့ ဈေးကို အကောက်ခွန်က လက်မခံတဲ့အခါ အသေးစိတ် Valuation Report ထပ်တောင်းတာမျိုး ရှိပါတယ်။
• သွင်းကုန်လိုင်စင်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်စည်းမျဉ်းများ ဥရောပသမဂ္ဂနဲ့ အမေရိကန်လို ဈေးကွက်တွေမှာ EPA Tier 4 သို့မဟုတ် EU Stage V ဆိုင်ရာ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုစံနှုန်းကို မက်ညီတဲ့ စက်တွေကို တင်သွင်းခွင့် ကန့်သတ်ထားပါတယ်။ ဒီစည်းမျဉ်းကို လျစ်လျူရှုမိရင် စက်ပစ္စည်းတစ်ခုလုံး ဆိပ်ကမ်းမှာ ပိတ်မိနိုင်ပါတယ်။

အဓိကသတိပေးချက် (Critical Alert) နိုင်ငံအတော်များများမှာ အသုံးပြုပြီးသား Excavator နဲ့ Wheel Loader တွေအတွက် တင်သွင်းခွင့်လိုင်စင် (Import Permit) လျှောက်ထားချိန်မှာ စက်နာရီ (Machine Hours) နဲ့ ထုတ်လုပ်တဲ့နှစ် (Year of Manufacture) ကို အခြေခံတဲ့ သက်တမ်းကန့်သတ်ချက်တွေ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ ဥပမာ နိုင်ဂျီးရီးယားမှာ ၁၅ နှစ်ထက် ကျော်လွန်တဲ့ ဆောက်လုပ်ရေးစက်တွေကို လမ်းခွင့်ပြုချက် ပိတ်ပင်ထားတာကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံထုတ် ၂၀၁၀ ခုနှစ်အောက် စက်တွေ ပိုမိုလိုအပ်လာပါတယ်။

စိတ်ချရသော နိုင်ငံဖြတ်ကျော်ထောက်ပံ့မှု အတွက် အဆင့် ၄ ဆင့် စစ်ဆေးရမည့်စာရင်း

အကောက်ခွန်အန္တရာယ်နဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ပျက်ကွက်မှုကို လျှော့ချဖို့ Equipment World ရဲ့ ထောက်ပံ့ရေးအတိုင်ပင်ခံတွေရဲ့ အကြံပြုချက်ကို ပြုပြင်ထားတဲ့ အောက်ပါအချက်တွေကို လိုက်နာသင့်ပါတယ်။

1. ပို့ဆောင်မီ စာရွက်စာတမ်းစစ်ဆေးခြင်း (Pre-Shipment Document Audit)
   • Invoice, Packing List, Bill of Lading သာမက Certificate of Origin ကို တရုတ်နိုင်ငံ (သို့) ထုတ်လုပ်တဲ့နိုင်ငံအလိုက် မှန်ကန်စွာထုတ်ပေးထားရမယ်။
   • HS Code ကို သွင်းကုန်လုပ်မယ့်နိုင်ငံရဲ့ Customs Tariff Schedule နဲ့ နှစ်ခါစစ်ဆေးပါ။
2. စက်ပစ္စည်း၏ အခြေအနေနှင့် တန်ဖိုးအစီရင်ခံစာ (Condition & Valuation Report)
   • အသုံးပြုပြီးသားစက်တွေအတွက် ဓာတ်ပုံ၊ အင်ဂျင်နှင့် ဟိုက်ဒရောလစ်စစ်ဆေးချက်ပါတဲ့ လွတ်လပ်တဲ့ Third-Party Inspection Report ရယူပါ။
   • ဒီအစီရင်ခံစာဟာ အကောက်ခွန်တန်ဖိုးကို သက်သေပြဖို့ အထောက်အကူပြုပါတယ်။
3. သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနည်းလမ်းကို အန္တရာယ်အလိုက်သတ်မှတ်ခြင်း
   • စက်ပစ္စည်း ၂၅ တန်အောက်ဆိုရင် Flat Rack Container က စရိတ်သက်သာပေမယ့် ၃၀ တန်အထက် စက်ကြီးတွေအတွက် Ro-Ro (Roll-on/Roll-off) သို့မဟုတ် Break Bulk ပို့ဆောင်တာက ပိုလုံခြုံပါတယ်။
   • အာဖရိကဈေးကွက်အတွက် တစ်ခါတစ်ရံ ၄၅ ရက်ကြာတဲ့ Break Bulk ထက် Containerized Shipping က ပိုမြန်ပေမယ့် နေရာကန့်သတ်ချက်ရှိတတ်ပါတယ်။
4. အကောက်ခွန် ပြေစာအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း
   • သွင်းကုန်နိုင်ငံရဲ့ ဘဏ်နဲ့ ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ Form M (နိုင်ဂျီးရီးယား) ဒါမှမဟုတ် IDF (ကင်ညာ) လို Pre-Arrival Assessment လိုအပ်ချက်တွေကို ဖြည့်ဆည်းပါ။

လက်တွေ့ကျသော မေးခွန်းများနှင့် အဖြေများ (Expert Q&A)

ဒီကဏ္ဍမှာ လေးလံစက်တင်သွင်းသူတွေ မကြာခဏမေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းတွေကို ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူတစ်ဦးရဲ့ ရှုထောင့်ကနေ ဖြေကြားပေးထားပါတယ်။

မေးခွန်း ၁- "တရုတ်နိုင်ငံမှ Excavator တစ်စီး တင်သွင်းရာမှာ အကောက်ခွန်တန်ဖိုး အငြင်းပွားမှုကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ။"

ဒီပြဿနာက အသုံးပြုပြီးသားစက်တွေမှာ အဖြစ်များပါတယ်။ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းက တင်သွင်းတဲ့နိုင်ငံက လက်ခံတဲ့ Third-Party Inspection Company (ဥပမာ SGS, Bureau Veritas) ရဲ့ Valuation Report ကို Invoice နဲ့အတူ တွဲတင်ပြဖို့ပါပဲ။ တရုတ်နိုင်ငံရှိ Equipment World နဲ့ ပူးပေါင်းထားတဲ့ ဆန်းစစ်ရေးအဖွဲ့တွေက အဲဒီစက်ရဲ့ တကယ့်ဈေးကွက်တန်ဖိုးနဲ့ စက်အခြေအနေကို ထောက်ခံပေးနိုင်တဲ့ Certified Report ထုတ်ပေးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီတွေနဲ့ ဆွေးနွေးတဲ့အခါ CIF တန်ဖိုးကို ပစ္စည်းဝယ်ယူတဲ့ ငွေလွှဲမှတ်တမ်း (TT Copy) နဲ့ ကိုက်ညီနေဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

မေးခွန်း ၂- "Brand ပေါင်းစုံ (Multi-brand) စက်ပစ္စည်းတွေကို တစ်ခါတည်းတင်သွင်းရင် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး မကောင်းတာတွေ ရှိလား။"

ရောဂါထူးပေမယ့် စီမံခန့်ခွဲမှုပိုင်း ရှုပ်ထွေးနိုင်ပါတယ်။ Excavator, Wheel Loader, Bulldozer စတဲ့ မတူညီတဲ့ HS Code တွေကို ကွန်တိန်နာတစ်လုံးထဲ ဒါမှမဟုတ် တူညီတဲ့ Bill of Lading အောက်ထည့်ရင် အကောက်ခွန်က စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုချင်းစီကို သီးသန့်စစ်ဆေးတာကြောင့် အချိန်ပိုကြာတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကောင်းမွန်တဲ့ နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ကို အသုံးပြုရင် ဒီအခက်အခဲကို ကျော်လွှားနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ MechLink လို ပလက်ဖောင်းတွေက တရုတ်နိုင်ငံမှ ဘက်စုံသုံး brand နဲ့ တန်ချိန်အမျိုးမျိုးရှိတဲ့ စက်ပစ္စည်းတွေကို တင်ပို့နိုင်ပြီး စစ်ဆေးမှုအစီရင်ခံစာနဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ စီမံပေးတာကြောင့် HS Code တွေကို သွင်းကုန်နိုင်ငံအလိုက် မှန်ကန်စွာခွဲခြားပေးပြီး ပို့ဆောင်မှုကို ချောမွေ့စေပါတယ်။

မေးခွန်း ၃- "အာဖရိကဈေးကွက်အတွက် အထိရောက်ဆုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းက ဘာလဲ။"

အာဖရိကအတွက်ဆိုရင် အဓိကဆိပ်ကမ်းကြီးတွေဖြစ်တဲ့ Mombasa (ကင်ညာ), Apapa (နိုင်ဂျီးရီးယား) ဒါမှမဟုတ် Durban (တောင်အာဖရိက) သို့ တိုက်ရိုက်ပို့တဲ့ Container Liner Service က အချိန်ကိုက်အတွက် အထိရောက်ဆုံးပါ။ ဒါပေမယ့် ကုန်းတွင်းပိုင်းနိုင်ငံတွေ (ဥပမာ Uganda, Zambia) အတွက်ဆိုရင် Mombasa ဆိပ်ကမ်းကနေ ရထား/ကုန်ကားနဲ့ ထပ်မံသယ်ယူရတဲ့အတွက် Door-to-Door ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကို စီစဉ်ပေးနိုင်တဲ့ ပါတနာကို ရွေးချယ်သင့်ပါတယ်။ အာမခံကလည်း ဆိပ်ကမ်းအထိသာမက ကုန်းကြောင်းအတွက်ပါ အကျုံးဝင်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

မေးခွန်း ၄- "တရုတ်နိုင်ငံထုတ် SANY, XCMG စက်တွေက ဥရောပစံနှုန်းနဲ့ ကိုက်ညီဖို့ ခက်ခဲလား။"

CE နဲ့ EPA လက်မှတ်ရရှိထားတဲ့ မော်ဒယ်သစ်တွေအတွက် သိပ်မခက်ခဲပေမယ့် အသုံးပြုပြီးသား (Used) စက်တွေအတွက် စိန်ခေါ်မှုရှိပါတယ်။ ဥရောပသို့ တင်သွင်းမယ်ဆိုရင် Euro 5 နဲ့ညီတဲ့ အင်ဂျင်ပြောင်းလဲမှု (Engine Retrofitting) လုပ်ဖို့လိုနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနဲ့ အာဖရိကလို စံနှုန်းပျော့ပျောင်းတဲ့ ဈေးကွက်တွေကို ဦးစားပေးဝယ်ယူတာ သို့မဟုတ် တရုတ်နိုင်ငံက လက်မှတ်ရစက်ပစ္စည်းတွေချည်း တင်သွင်းဖို့လိုပါတယ်။ စက်မှုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူတွေက မှန်ကန်တဲ့ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ကို အသုံးပြုကာ တင်ပို့မီ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုဆိုင်ရာ စစ်ဆေးချက်များကို ကြိုတင်လုပ်ဆောင်သင့်တယ်လို့ အကြံပြုပါတယ်။

အန္တရာယ်ကင်းသော နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေး အတွက် မဟာဗျူဟာ

လက်ရှိအခြေအနေမှာ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးကုန်ကျစရိတ် (Freight Rate) က ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း အနည်းငယ်အတက်အကျရှိပေမယ့် အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းရေး (Customs Clearance) ကြောင့် ဖြစ်ရတဲ့ ဆုံးရှုံးမှုက စက်တစ်လုံးရဲ့ တန်ဖိုးရဲ့ ၁၅% အထိ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လေးလံစက် ဝယ်ယူသူတွေအနေနဲ့ သီးခြားစီ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီကို ငှားရမ်းတာထက် အဆုံးထိ တာဝန်ယူပေးတဲ့ ပလက်ဖောင်းကို ရွေးချယ်တာက ပိုမိုလုံခြုံပါတယ်။ OEM Off-Highway ရဲ့ Logistics Compliance အစီရင်ခံစာအရ တရုတ်နိုင်ငံမှ ထုတ်လုပ်တဲ့ လေးလံစက်တွေရဲ့ နိုင်ငံတကာ ရောင်းချမှုဟာ ၂၀၂၃ မှာ ၂၅% မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ဒီလမ်းကြောင်းထဲမှာ စိတ်ချရတဲ့ စစ်ဆေးရေး၊ ပို့ဆောင်ရေးနဲ့ အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုတွေကို တစ်နေရာတည်းမှာ ရရှိဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ MechLink ကဲ့သို့သော ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ဖြေရှင်းချက်တွေက စက်ပစ္စည်းအခြေအနေကို စစ်ဆေးပြီးသား၊ Brand ပေါင်းစုံ၊ တန်ချိန်စုံ ရရှိနိုင်ကာ တရုတ်နိုင်ငံကနေ တိုက်ရိုက်ပို့ဆောင်ပေးတဲ့အတွက် အန္တရာယ်ကို နည်းပါးစေပြီး အချိန်ကုန်သက်သာစေပါတယ်။ အဆုံးစွန်မှာ အောင်မြင်တဲ့ နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေးဆိုတာ စက်ကောင်းရှိရုံတင်မက မှန်ကန်တဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု၊ ပွင့်လင်းတဲ့သတင်းအချက်အလက်နဲ့ ကျွမ်းကျင်တဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ကို ရွေးချယ်မှုအပေါ်မှာလည်း မူတည်နေပါတယ်။