ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဟဲဗီးစက်ပစ္စည်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်- အမှားအယွင်းများ၊ စရိတ်စကများနှင့် အောင်မြင်ရန်နည်းလမ်းများ

တစ်ပတ်တာအတွင်း ဒေါ်လာ ၂၀၀,၀၀၀ တန်ဖိုးရှိ ဘူဒိုဇာတစ်စီး ဆိပ်ကမ်းတွင် အကောက်ခွန်စာရွက်စာတမ်းအမှားကြောင့် တစ်ပတ်ကျော်ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း ဆောက်လုပ်ရေးပရောဂျက်ကြီးတစ်ခု ရပ်ဆိုင်းသွားပြီး ဒီမာရေးချီ (Demurrage) နှင့် ပြစ်ဒဏ်ကြေးများကြောင့် စုစုပေါင်းအရှုံး ဒေါ်လာ ၄၀,၀၀၀ ကျော်အထိဖြစ်သွားသည့် ဖြစ်ရပ်မှန်တစ်ခုရှိခဲ့ဖူးသည်။ ဤသို့သောအခြေအနေမျိုးသည် ကမ္ဘာ့ဟဲဗီးစက်ပစ္စည်းဈေးကွက်တွင် မကြာခဏ ကြုံတွေ့နေရဆဲဖြစ်ပြီး အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ အသိပညာနည်းပါးမှုကြောင့်ဖြစ်သည်။

HS ကုဒ် မှားယွင်းသုံးစွဲခြင်း- ဒေါ်လာထောင်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးစေနိုင်သော အမှား

ဟဲဗီးစက်ပစ္စည်းများ နိုင်ငံတကာတင်ပို့ရာတွင် ဟာမိုနီဇိုင်း စနစ်ကုဒ် (Harmonized System Code) သည် အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ အသက်သွေးကြောဖြစ်သည်။ Equipment World ၏ လေ့လာဆန်းစစ်မှုများအရ အကောက်ခွန်နှောင့်နှေးမှု၏ ၃၀% ခန့်သည် HS ကုဒ်မှားယွင်းဖော်ပြခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝမပြည့်စုံခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ဥပမာ အိတ်စကာဗေတာတစ်စီး (Excavator) အတွက် မှန်ကန်သောကုဒ် 8429.52 နေရာတွင် 8429.59 ဟုဖော်ပြမိပါက အကောက်ခွန်နှုန်းထား ကွာခြားသွားရုံသာမက ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိအခွန်ရှောင်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရနိုင်ကာ ဒဏ်ငွေနှင့် ပစ္စည်းသိမ်းဆည်းခြင်းအထိ ဖြစ်သွားနိုင်သည်။

အောက်ပါတို့မှာ ဟဲဗီးစက်ပစ္စည်းများအတွက် ကမ္ဘာသုံး HS ကုဒ်နမူနာအချို့ဖြစ်သည်-

• ဘူဒိုဇာ (Bulldozer): 8429.11
• အိတ်စကာဗေတာ (Excavator): 8429.52
• မိုဘိုင်းကရိန်း (Mobile Crane): 8426.41
• ဖုန်းလိုဒါ (Front-end Loader): 8429.51
• မော်တာဂရေဒါ (Motor Grader): 8429.20

အဆိုပါကုဒ်များကို တင်သွင်းမည့်နိုင်ငံ၏ အကောက်ခွန်ဥပဒေနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိမရှိ ကြိုတင်အတည်ပြုရန် အရေးကြီးပြီး အချို့နိုင်ငံများတွင် စက်ပစ္စည်းသက်တမ်း၊ အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ HS ကုဒ်ခွဲများ ထပ်မံခွဲခြားတတ်သည်။

သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနည်းပညာများ- RoRo၊ Container နှင့် Breakbulk နှိုင်းယှဉ်

ဟဲဗီးစက်ပစ္စည်းများ၏ အရွယ်အစား၊ အလေးချိန်နှင့် တင်ပို့မည့်အကွာအဝေးပေါ်မူတည်၍ သင့်တော်သော သယ်ယူနည်းကို ရွေးချယ်ရသည်။ မှားယွင်းသော ရွေးချယ်မှုသည် ကုန်ကျစရိတ် ၂ ဆအထိ တိုးစေနိုင်သည်။

• RoRo (Roll-on/Roll-off): ဘီးတပ်ယာဉ်များ၊ ကိုယ်တိုင်မောင်းနှင်နိုင်သော စက်ပစ္စည်းများအတွက် အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်သည်။ ကုန်ကျစရိတ် သက်သာပြီး တင်ချရ လွယ်ကူသော်လည်း အာမခံအပိုင်းတွင် ကန့်သတ်မှုများရှိတတ်သည်။
• Container (Flat Rack/Open Top): အလတ်စား စက်ပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် အစိတ်အပိုင်းများ တင်ပို့ရာတွင် သင့်တော်သည်။ လုံခြုံမှုပိုရှိသော်လည်း အလေးချိန်ကန့်သတ်ချက်ရှိပြီး ကွန်တိန်နာငှားရမ်းခ ပိုများသည်။
• Breakbulk: အလွန်ကြီးမား၍ ကွန်တိန်နာထဲထည့်၍မရသော စက်ကြီးများ (ဥပမာ မိုင်းတွင်းသုံးထရပ်ကားကြီးများ) အတွက်သာ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ကုန်ကျစရိတ် အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး အထူးသယ်ယူစီမံချက်များ လိုအပ်သည်။

အာရှမှ အာဖရိကသို့ တင်ပို့မှုများတွင် RoRo သင်္ဘောများကို ပိုမိုအသုံးချကြပြီး ဥရောပတွင်းသယ်ယူမှုများတွင် Flat Rack Container ကို အားထားကြသည်ကို တွေ့ရသည်။

အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းရေးအတွက် မဖြစ်မနေပြင်ဆင်ရမည့် စာရွက်စာတမ်း (၆) မျိုး

စာရွက်စာတမ်းစုံလင်မှုမရှိလျှင် ဆိပ်ကမ်းတွင် ရက်သတ္တပတ်များစွာ နှောင့်နှေးနိုင်သည်။ အောက်ပါစာရင်းကို မဖြစ်မနေစစ်ဆေးပါ-

1. ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် ပြေစာ (Commercial Invoice) – တန်ဖိုး၊ ဖော်ပြချက်နှင့် Incoterms တို့ တိကျရမည်။
2. ထုပ်ပိုးမှုစာရင်း (Packing List) – အလေးချိန်၊ အတိုင်းအတာနှင့် ပစ္စည်းအရေအတွက် အသေးစိတ်ပါဝင်ရမည်။
3. သင်္ဘောတင်စာချုပ် (Bill of Lading) – ပိုင်ဆိုင်မှုအထောက်အထားဖြစ်ပြီး မူရင်းမိတ္တူကို ကိုင်ဆောင်ထားရန် လိုအပ်သည်။
4. မူရင်းသက်သေခံလက်မှတ် (Certificate of Origin) – အခွန်သက်သာခွင့် (FTA) ရယူရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။
5. စစ်ဆေးရေးအစီရင်ခံစာ (Inspection Certificate) – အထူးသဖြင့် အသုံးပြုပြီးသား စက်ပစ္စည်းများအတွက် အကောက်ခွန်က တောင်းဆိုတတ်သည်။
6. တင်သွင်းခွင့်လိုင်စင် (Import License) – နိုင်ငံအများစုတွင် ဟဲဗီးစက်ပစ္စည်းများအတွက် ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်လိုအပ်သည်။

ကျွမ်းကျင်သူသတိပေးချက်: Inspection Certificate မပါဘဲ တင်ပို့ပါက အချို့နိုင်ငံများတွင် ပစ္စည်းပြန်လည်တင်ပို့ခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးခြင်းခံရနိုင်သည်။

Demurrage နှင့် Detention: သတိမမူမိသော အသုံးစရိတ်ကို ရှောင်ရှားနည်း

Demurrage ဆိုသည်မှာ ကုန်စည်များ ဆိပ်ကမ်းတွင် အခမဲ့သိုလှောင်ခွင့်ကာလ (Free Time) ကျော်လွန်ပြီးနောက် ပေးဆောင်ရသည့် ဒဏ်ကြေးဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်ရက်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀၀ မှ ၃၀၀ အထိ ကျသင့်နိုင်ပြီး ကွန်တိန်နာတစ်လုံးလျှင် နှုန်းထားသတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ Detention ကတော့ သင်္ဘောကုမ္ပဏီ၏ ကွန်တိန်နာကို အချိန်မီမပြန်အပ်နိုင်သည့်အတွက် ပေးရသောကြေးဖြစ်သည်။

ဤစရိတ်များကို ရှောင်ရှားရန် နည်းလမ်းအချို့-

• အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းမှုကို ကုန်စည်မရောက်မီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ပါ။
• ယုံကြည်ရသော အကောက်ခွန်ကိုယ်စားလှယ် (Customs Broker) ကို ကြိုတင်ငှားရမ်းထားပါ။
• ဆိပ်ကမ်း၏ Free Time (များသောအားဖြင့် ၃ ရက်မှ ၇ ရက်) ကို သေချာစစ်ဆေးပါ။
• စာရွက်စာတမ်းအမှားအယွင်းမရှိအောင် နှစ်ခါစစ်ပါ။

ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်များ၏ အခွန်နှုန်းထားများ နှင့် အထူးသတိထားရမည့်အချက်များ

ဟဲဗီးစက်ပစ္စည်းများအပေါ် သွင်းကုန်အခွန်နှုန်းထားသည် နိုင်ငံအလိုက် ၀% (အချို့လွတ်လပ်သောကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များအောက်တွင်) မှ ၄၀% အထိ ကွာခြားနိုင်သည်။ ဥပမာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် HS 8429.52 ဖြင့် Excavator အများစုမှာ MFN (Most Favored Nation) နှုန်းထား ၀% ကျသင့်သော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံထုတ်အချို့အတွက် Section 301 အခွန်အပိုဆောင်းနိုင်သည်။ အာဖရိကနိုင်ငံများတွင် ၂၅% အထက်ရှိတတ်ပြီး အခွန်တန်ဖိုးသတ်မှတ်ရာတွင် စက်ပစ္စည်း၏ ဈေးကွက်တန်ဖိုးကို အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။

ထို့ကြောင့် အသုံးပြုပြီးသား စက်ပစ္စည်းများ တင်သွင်းရာတွင် စစ်ဆေးရေးအစီရင်ခံစာဖြင့် မှန်ကန်သောတန်ဖိုးကို သက်သေပြနိုင်ခြင်းက အခွန်ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေပြီး အကောက်ခွန်အငြင်းပွားမှုများကို လျှော့ချပေးပါသည်။

ကျွမ်းကျင်သူများထံမှ အမေးအဖြေများ (Expert Q&A)

1. တရုတ်နိုင်ငံမှ ဟဲဗီးစက်ပစ္စည်းများ တင်သွင်းရာတွင် အကောက်ခွန်လုပ်ငန်းစဉ်သည် မည်သို့ရှိသနည်း။

တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းခြင်းသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် အခြေခံအားဖြင့် ဆင်တူသော်လည်း အပိုသတိထားရမည့်အချက်များရှိသည်။ ပထမအဆင့်အနေဖြင့် မှန်ကန်သော HS ကုဒ်ကို အတည်ပြုရမည်။ ထို့နောက် Commercial Invoice, Packing List, Bill of Lading နှင့် Certificate of Origin (Form E သို့မဟုတ် Form F) ကို အဆင်သင့်ပြင်ဆင်ရသည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် တရုတ်နိုင်ငံထုတ် စက်ပစ္စည်းများအတွက် သီးခြားစစ်ဆေးရေး လိုအပ်ချက်များ သို့မဟုတ် ချေးငွေဆိုင်ရာ အခွန်များ ရှိနိုင်သဖြင့် ဒေသတွင်း အကောက်ခွန်ကိုယ်စားလှယ်နှင့် ကြိုတင်ညှိနှိုင်းသင့်သည်။

2. သုံးပြီးသား စက်ပစ္စည်းများ (Used Machinery) တင်သွင်းခြင်းသည် အသစ်များထက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးသလား။

မှန်ပါသည်။ သုံးပြီးသား စက်ပစ္စည်းများတွင် နိုင်ငံတကာ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုစံနှုန်း (Emission Standards)၊ သက်တမ်းကန့်သတ်ချက်နှင့် ပိုးမွှားကင်းရှင်းရေး (Fumigation) လက်မှတ်တို့ကို အကောက်ခွန်က ထပ်မံတောင်းခံလေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် စက်၏ တကယ့်အခြေအနေနှင့် တန်ဖိုးကို သက်သေပြရန် ပြင်ပကုမ္ပဏီမှ စစ်ဆေးရေးအစီရင်ခံစာ လိုအပ်ပါသည်။ ဤအခက်အခဲများကို ကျော်လွှားရန် စက်ပစ္စည်းအရင်းအမြစ်မှ စစ်ဆေးခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းအထိ တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးမည့် ပလက်ဖောင်းကို ရွေးချယ်သင့်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် MechLink ကဲ့သို့သော ပလက်ဖောင်းများသည် brand စုံ၊ တန်ချိန်စုံ သုံးပြီးသားစက်ပစ္စည်းများကို China မှတိုက်ရိုက်တင်ပို့ပေးပြီး ပွင့်လင်းသော စစ်ဆေးရေးနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတို့ကို စီမံခန့်ခွဲပေးသောကြောင့် ဝယ်ယူသူများအတွက် စိတ်ချရသော ဖြေရှင်းချက်ဖြစ်လာပါသည်။

3. HS ကုဒ်ကို မှားယွင်းစွာ ကြေညာမိပါက မည်သည့်ဒဏ်ငွေများ ရင်ဆိုင်ရနိုင်သနည်း။

HS ကုဒ်မှားယွင်းမှုကို အကောက်ခွန်က တွေ့ရှိပါက နောက်ကြောင်းပြန်အခွန် (Back Taxes) နှင့် ဒဏ်ငွေများ ချမှတ်တတ်သည်။ ပမာဏသည် နိုင်ငံအလိုက် ကွာခြားသော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် ပေးဆောင်ရမည့်အခွန်၏ ၁၀% မှ ၁၀၀% အထိ ရှိနိုင်ကာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လှည့်ဖြားသည်ဟု ယူဆပါက ပစ္စည်းသိမ်းဆည်းခြင်း၊ တရားစွဲဆိုခြင်းအထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ အချို့ကိစ္စများတွင် ကုန်စည်ပြန်လည်တင်ပို့ရန် ကုန်ကျစရိတ်က စက်၏တန်ဖိုးထက်ပင် ကျော်လွန်သွားတတ်သည်ကို သတိပြုသင့်သည်။

4. သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို လျှော့ချရန် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းများက ဘာတွေလဲ။

ကုန်ကျစရိတ်လျှော့ချရန် အောက်ပါအချက်များကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်-

• စုပေါင်းတင်ပို့ခြင်း (Consolidation): စက်ပစ္စည်းအမြောက်အမြားကို တစ်ပြိုင်နက်တင်ပို့ပါက ယူနစ်တစ်ခုချင်း၏ သယ်ယူစရိတ် သိသိသာသာကျဆင်းသည်။
• မှန်ကန်သော Incoterms ရွေးချယ်ခြင်း: CIF ထက် FOB ဖြင့် ဝယ်ယူပါက အာမခံနှင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ခကို ကိုယ်တိုင်ညှိနှိုင်းနိုင်ပြီး ကုန်ကျစရိတ် ထိန်းညှိနိုင်သည်။
• သီးသန့် Freight Forwarder ငှားရမ်းခြင်း: ဟဲဗီးစက်ပစ္စည်းကို အထူးပြုသော ကုမ္ပဏီများသည် သင်္ဘောလိုင်းနှင့် လမ်းကြောင်း ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ရွေးချယ်ပေးနိုင်သည်။
• ဆိပ်ကမ်းရွေးချယ်မှု: အချို့ဆိပ်ကမ်းများတွင် Free Time ကြာမြင့်စွာပေးထားပြီး Demurrage ကုန်ကျစရိတ်ကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။

ဤနည်းလမ်းများကို ပေါင်းစပ်ကျင့်သုံးပါက စုစုပေါင်းထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကုန်ကျစရိတ်၏ ၁၅% မှ ၂၅% အထိ လျှော့ချနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံတကာ လေ့လာမှုများက ဖော်ပြသည်။