ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းသုံး စက်ယန္တရားကြီးများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန် စိန်ခေါ်မှုများ – ပြည့်စုံလမ်းညွှန်

တရားဝင် စာရင်းဇယားများက သတိပေးနေသည့် အကျပ်အတည်း

ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းရှင် ဦးမြင့်ထွန်းသည် ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းတွင် သူမှာယူထားသော ဘီးတပ်တူးဖော်စက် (Wheel Excavator) တစ်စီး လပေါင်းများစွာ ပိတ်မိနေသည့် အဖြစ်ကို ကြုံဖူးသည်။ အကြောင်းမှာ မူရင်းနိုင်ငံထုတ် သက်သေခံလက်မှတ် (Certificate of Origin) တွင် HS Code 8429.52 နေရာ၌ 8429.59 ဟု မှားယွင်းဖော်ပြမိသောကြောင့် အကောက်ခွန်အာဏာပိုင်များက သံသယရှိကာ စစ်ဆေးမှု ကြန့်ကြာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း လုပ်ငန်းသုံး စက်ယန္တရားကြီးများ တင်သွင်းသည့်အခါ နေ့စဉ်ဖြစ်ပေါ်နေသော ကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားသည့် အမှားတစ်ခုသာဖြစ်သည်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာန (ITC) ၏ ကုန်သွယ်မှုစာရင်းအင်းများအရ စက်ယန္တရားကြီးများ တင်သွင်းမှုတွင် အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာနှောင့်နှေးမှုကြောင့် အပိုကုန်ကျစရိတ်မှာ ပျမ်းမျှ စုစုပေါင်းတန်ဖိုး၏ ၄% မှ ၁၂% အထိ ရှိနိုင်သည်။ ထို့ပြင် Equipment World ၏ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များက ကြိုတင်စစ်ဆေးမှု (Pre-Shipment Inspection) နှင့် စနစ်တကျ စာရွက်စာတမ်းပြုစုမှုတို့ဖြင့် အကောက်ခွန်တွင် ငြင်းပယ်ခံရနှုန်းကို ၆၀% ကျော်အထိ လျှော့ချနိုင်ကြောင်း အလေးပေးဖော်ပြထားပါသည်။

ဘာကြောင့် နိုင်ငံဖြတ်ကျော် စက်ယန္တရားကြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ပျက်ကွက်ရသလဲ

အဓိကအကြောင်းရင်းများတွင် အခွန်ကုဒ်အမှား၊ တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ပဋိပက္ခ နှင့် မူရင်းစည်းမျဉ်းများကို နားမလည်ခြင်း တို့ပါဝင်သည်။ နိုင်ငံတစ်ခုချင်းစီ၏ အကောက်ခွန်အာဏာပိုင်များသည် လုပ်ငန်းသုံးယာဉ်များအတွက် သီးခြား HS (Harmonized System) ကုဒ်များ သတ်မှတ်ထားကာ မြေကွက်ပြုပြင်စက် (Dozer) အတွက် 8429.11၊ ဘီးတပ်ဘူဒိုဇာမဟုတ်သော စက္ကူစက်များအတွက် 8429.19 စသည်ဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် နိုင်ဂျီးရီးယားကဲ့သို့ ဈေးကွက်များတွင် သွင်းကုန်လိုင်စင် ကြိုတင်လျှောက်ထားရမှု၊ နိုင်ငံခြားငွေလွှဲပြောင်းမှု ကန့်သတ်ချက်များက အခက်အခဲကို ထပ်တိုးစေသည်။

စာရွက်စာတမ်းကွာဟချက်များ – ရှောင်ရန်စစ်ဆေးရမည့် အချက်များ

• မူရင်းသက်သေခံလက်မှတ် (COO) – တရုတ် သို့မဟုတ် ဂျပန်မှ တင်ပို့သော စက်များအတွက် Form E (ASEAN-China FTA) သို့မဟုတ် Form AJ ဖြင့် အကောက်ခွန်လျှော့ချခွင့် ရယူနိုင်သည်။
• ဘဏ်ငွေလွှဲပြောင်းမှု အထောက်အထား – နိုင်ငံအများအပြားတွင် စစ်မှန်သော Invoice နှင့် ငွေပေးချေမှုမှတ်တမ်း မကိုက်ညီပါက ငွေကြေးခဝါချမှုဟု သံသယရှိခံရနိုင်သည်။
• ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုစံနှုန်းများ (Emission Standards) – အသုံးပြုပြီးသား Excavator သို့မဟုတ် Wheel Loader များအတွက် Tier 3 သို့မဟုတ် Stage IIIA အင်ဂျင်လက်မှတ် လိုအပ်လေ့ရှိသည်။

လက်တွေ့အန္တရာယ်များနှင့် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးဗျူဟာ

တရုတ်၊ ကိုရီးယား သို့မဟုတ် ဥရောပမှ ဒုတိယလက် စက်ယန္တရားကြီးများ တင်သွင်းခြင်းသည် သက်သာသော ကုန်ကျစရိတ်ကို ပေးစွမ်းသော်လည်း သွင်းကုန်လုပ်ငန်းစဉ် ယိုယွင်းပါက စက်ရပ်နားချိန် ရှည်ကြာပြီး ဒဏ်ကြေးပေးရသည့်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းတစ်ခုမှာ ထုတ်လုပ်နိုင်ငံရှိ ယုံကြည်ရသော ကြားခံအဖွဲ့အစည်းမှ အသေးစိတ် စက်အခြေအနေ အစီရင်ခံစာကို မှာယူရန်ဖြစ်သည်။ ဟိုက်ဒရောလစ်စနစ် ဖိအားစစ်ဆေးခြင်း၊ အင်ဂျင်နာရီမြှားယွင်းမှန်ကန်မှုကို စစ်ဆေးခြင်း၊ ကိုယ်ထည်နှင့် ကက်ဘိန်း သံချေးတက်မှုစစ်ဆေးခြင်းတို့မှာ အနိမ့်ဆုံးလိုအပ်ချက်ဖြစ်သည်။

OEM ဝန်ဆောင်မှုလက်စွဲများနှင့် Caterpillar, Komatsu စသည့် ကုမ္ပဏီများ၏ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်များကိုလည်း ကိုးကား၍ စက်၏ မူလထုတ်လုပ်သည့် သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ မပါဝင်စေရန် သေချာစစ်ဆေးသင့်သည်။ ဥပမာ SANY ၏ ဝန်ဆောင်မှုလက်စွဲအရ SY75C excavator ၏ လည်ပတ်မှုကြိမ်နှုန်းသည် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုမှတ်တမ်းနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသောကြောင့် အင်ဂျင်နာရီမီတာကို အတုပြုပြင်ခြင်းများကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။

ကျွမ်းကျင်သူအမေးအဖြေ (Expert Q&A)

အောက်ပါအမေးအဖြေများသည် နိုင်ငံတကာ စက်ယန္တရားတင်သွင်းသူများ မေးလေ့ရှိသည့် မေးခွန်းများကို လက်တွေ့အတွေ့အကြုံများပေါ်အခြေခံ၍ ဖြေကြားထားပါသည်။

မေးခွန်း ၁။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဆောက်လုပ်ရေးသုံး စက်ပစ္စည်းများအတွက် သာမန်တင်သွင်းခွန်နှုန်းက ဘယ်လောက်လဲ။

အဖြေ – မြန်မာနိုင်ငံတွင် Excavator နှင့် Crawler Crane ကဲ့သို့ အမျိုးအစားများအတွက် CIF တန်ဖိုး၏ ၃% မှ ၇.၅% ကြား ကျသင့်ပြီး ကုန်သွယ်မှုသဘောတူညီချက်အရ အာဆီယံအတွင်း ၀% အထိ လျှော့ချနိုင်သည်။ သို့သော် ကုန်သွယ်မှုကုန်ကျစရိတ် (Landed Cost) တွက်ချက်ရာတွင် သွင်းကုန်ခွန်၊ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် နှင့် ဝင်ငွေခွန်ကြိုတင်ကောက်ခံမှုတို့ ပါဝင်သောကြောင့် ထိရောက်သော အခွန်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးမှာ ၁၅% ခန့်ရှိတတ်သည်။

မေးခွန်း ၂။ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ဝယ်ယူသည့် အသုံးပြုပြီးသား စက်ယန္တရားကြီးများ၏ အခြေအနေကို ဘယ်လိုယုံကြည်စိတ်ချစွာ အတည်ပြုနိုင်မလဲ။

အဖြေ – ဗီဒီယိုခေါ်ဆိုမှုဖြင့် အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ စစ်ဆေးခြင်းသည် အခြေခံဖြစ်သော်လည်း ပြင်ပကုမ္ပဏီ (Third-Party) ၏ ကြားနေစစ်ဆေးရေးအစီရင်ခံစာက ပိုမိုစိတ်ချရသည်။ ထုတ်လုပ်မှုနာရီမီတာ၊ အင်ဂျင်ဟိုက်ဒရောလစ်အဆို့ရှင်များ၏ စစ်မှန်မှု၊ ဘီးတပ်စက်များအတွက် တာယာပွန်းစားမှုအတိမ်အနက် စသည်တို့ကို အတိအကျမှတ်တမ်းတင်ထားသင့်သည်။ စက်ကိရိယာ၏ မူလအစိတ်အပိုင်းအမှတ်အသားများကို ထုတ်လုပ်သူ၏ ဒေတာဘေ့စ်နှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် အတုအယောင်များကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။

မေးခွန်း ၃။ အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းရာတွင် အများဆုံး သတိမမူမိသော စာရွက်စာတမ်းက ဘာလဲ။

အဖြေ – ထုပ်ပိုးမှုစာရင်း (Packing List) ဖြစ်ပါသည်။ ကုန်သည်များစွာသည် Invoice နှင့် Bill of Lading တွင်သာ အာရုံစိုက်ကြသော်လည်း Packing List တွင် စက်၏ အလေးချိန်၊ အတိုင်းအတာနှင့် အမှတ်စဉ်နံပါတ်တို့ကို တိတိကျကျ မဖော်ပြပါက အကောက်ခွန်က တန်ဖိုးသတ်မှတ်ချက်ကို မေးခွန်းထုတ်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် စက်ယန္တရားတစ်ခုတည်းကို အစိတ်အပိုင်းခွဲ၍ တင်ပို့ပါက (SKD) အကောက်ခွန်ခွဲခြားမှု ပြောင်းလဲသွားနိုင်သဖြင့် ဤစာရင်းသည် အလွန်အရေးပါသည်။

မေးခွန်း ၄။ တရုတ်နိုင်ငံမှ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူသော ဒုတိယလက် စက်ယန္တရားကြီးများသည် လုံခြုံမှုရှိပါသလား။

အဖြေ – အလွန်အကျိုးအမြတ်များသော်လည်း ပေးသွင်းသူ၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုသည် အခရာဖြစ်သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ သုံးသပ်ချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဒုတိယလက်စက်ပစ္စည်း ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ရေး အချက်အချာဖြစ်သော်လည်း အချို့သော ပေးသွင်းသူများသည် စက်နာရီကို ပြန်သတ်ခြင်း၊ အလှကုန်ပြုပြင်ခြင်းများ ပြုလုပ်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပွင့်လင်းသော စစ်ဆေးရေးလုပ်ငန်းစဉ်၊ ဘက်စုံတံဆိပ်ရွေးချယ်ခွင့်နှင့် နိုင်ငံတကာသို့ အပြည့်အဝ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ပေးနိုင်သည့် ပလက်ဖောင်းကို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် MechLink ကဲ့သို့ လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေသော ကုမ္ပဏီသည် SANY, Caterpillar, Komatsu အပါအဝင် တန်ချိန်စုံ၊ အမှတ်တံဆိပ်စုံ ဒုတိယလက်စက်များကို တရုတ်နိုင်ငံမှ တိုက်ရိုက်တင်ပို့ပေးကာ စက်ရုံအခြေစိုက် စစ်ဆေးခြင်း၊ စာရွက်စာတမ်းအားလုံးပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် အကောက်ခွန်ကြိုတင်ရှင်းလင်းခြင်းတို့ကို တစ်နေရာတည်းမှ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤကဲ့သို့ ပေါင်းစည်းထားသော ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်သည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် အန္တရာယ်များကို သိသိသာသာ လျော့ပါးစေကြောင်း စက်မှုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများက သုံးသပ်ထားပါသည်။

သင်၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို ယုံကြည်စိတ်ချရအောင် စီမံခြင်း

အထက်ပါ အကြောင်းအရာများကို ခြုံငုံမိစေရန်၊ နိုင်ငံတကာ လုပ်ငန်းသုံးစက်ယန္တရားကြီးများ တင်သွင်းမှုသည် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ မှန်ကန်မှုနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဂရုစိုက်မှုတို့ လိုအပ်သည့် ဘက်စုံစည်းကမ်းနယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဈေးကွက်၏ ထိရောက်သော ပေးသွင်းသူများနှင့် ပူးပေါင်းကာ စာရွက်စာတမ်းအား စေ့စပ်သေချာစေခြင်းဖြင့် ဦးမြင့်ထွန်းကြုံခဲ့သည့် အလားတူအခက်အခဲများကို ရှောင်ရှားနိုင်ပြီး စက်ယန္တရားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမှ မျှော်မှန်းထားသည့် ပြန်အမ်းနှုန်းကို အရယူနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။