အသုံးပြုပြီး ဆောက်လုပ်ရေးစက်ယန္တရားကြီးများ တင်သွင်းမှု- အကောက်ခွန်နှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ကျွမ်းကျင်သူလမ်းညွှန်
အသုံးပြုပြီး ဆောက်လုပ်ရေးစက်ယန္တရားများကို နိုင်ငံတကာမှ တင်သွင်းရာတွင် အကောက်ခွန်နှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အဓိကအန္တရာယ်များကို ကျွမ်းကျင်သူရှုထောင့်မှ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားသော ပြည့်စုံသည့် လမ်းညွှန်။
၂၀၂၄ ခုနှစ်၏ နိုင်ငံတကာ အသုံးပြုပြီး ဆောက်လုပ်ရေးစက်ယန္တရားဈေးကွက်တွင် ဘူဒိုဇာ၊ မြေတူးစက်၊ ကရိန်းများ ဝယ်ယူမှုသည် ၁၂% တိုးတက်လာသော်လည်း ကမ္ဘာ့အကောက်ခွန်ဌာနများ၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်အသွင်ကူးပြောင်းမှုသည် အမှားအယွင်းများကို လျှော့ချနိုင်ခြင်းမရှိသေးပါ။ Equipment World ၏ လတ်တလော ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးအစီရင်ခံစာအရ တင်သွင်းလာသည့် စက်ကိရိယာများ၏ ၄ စီးတွင် ၁ စီးသည် အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ အထောက်အထားမတိကျမှုကြောင့် အနည်းဆုံး ၁၄ ရက်နှောင့်နှေးရပြီး တစ်ရက်လျှင် ပျမ်းမျှ ဒေါ်လာ ၃၀၀ မှ ၈၀၀ အထိ ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်စေသည်။ ဤကိန်းဂဏန်းများသည် စနစ်ကျသော ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်ဗျူဟာမရှိပါက လုပ်ငန်းရှင်များ၏ အမြတ်ငွေကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေကြောင်း သက်သေပြနေသည်။
ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ‘မိုင်းကွင်း’များ- ဆိပ်ကမ်းနှောင့်နှေးမှု၏ လျှို့ဝှက်ကုန်ကျစရိတ်
အသုံးပြုပြီး စက်ယန္တရားကြီးတစ်ခုကို တရုတ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ တင်သွင်းရာတွင် လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းကိုသာ အားမကိုးသင့်ပါ။ ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်စည်ပို့ဆောင်ခများသည် ရာသီအလိုက် အပြောင်းအလဲရှိပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် ပနားမားတူးမြောင်းအကျပ်အတည်းကဲ့သို့ ဖြစ်ရပ်များက သင်္ဘောခများ ၃၀% ထိ မြင့်တက်စေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် INCOTERMS 2020 အရ FOB (Free On Board) သို့မဟုတ် CIF (Cost, Insurance, Freight) ကို ဂရုတစိုက်ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သည်။ FOB ဖြင့် ဝယ်ယူပါက ဝယ်သူဘက်မှ သင်္ဘောငှားရမ်းရပြီး အာမခံမှုကို ကိုယ်တိုင်စီစဉ်ရသောကြောင့် ကုန်ကျစရိတ် ထိန်းချုပ်နိုင်သော်လည်း ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး အတွေ့အကြုံမရှိလျှင် ဆိပ်ကမ်းတွင် စက်ပစ္စည်းများ ရက်သတ္တပတ်များစွာ ကြန့်ကြာနိုင်သည်။
ဆိပ်ကမ်းသိုလှောင်ခ (Demurrage & Detention) ကိုလည်း လျစ်လျူမရှုသင့်ပါ။ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းတွင် ကွန်တိန်နာမဟုတ်သော လေးလံသည့် စက်ကိရိယာ (Breakbulk) အတွက် ပထမ ၇ ရက်အခမဲ့ဖြစ်လေ့ရှိသော်လည်း နောက်ပိုင်း တစ်ရက်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၅၀ ကျော် ကုန်ကျနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုတင်၍ အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းရေးအေးဂျင့်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားရန် အရေးကြီးပါသည်။
အကောက်ခွန်ပျက်ကွက်မှု၏ အဓိကအကြောင်းရင်း ၃ ချက်
၁။ HS Code အမျိုးအစားခွဲခြားမှု မှားယွင်းခြင်း – ကမ္ဘာ့အကောက်ခွန်အဖွဲ့ (WCO) ၏ Harmonized System တွင် ဆောက်လုပ်ရေးစက်များအတွက် တိကျသော ကုဒ်များ ရှိသည်။ ဥပမာ တွန်းအားသုံး ဘူဒိုဇာသည် HS 8429.11 အောက်တွင် ရှိပြီး မြေတူးစက်သည် 8429.52 ဖြစ်သည်။ သို့သော် အပိုပစ္စည်းများ (Attachments) ပါဝင်လာပါက အခွန်နှုန်းပြောင်းလဲနိုင်သဖြင့် WCO Explanatory Notes ကို ကိုးကားရန် လိုအပ်သည်။ ၂။ အကောက်ခွန်တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှု – သွင်းကုန်နိုင်ငံများက အသုံးပြုပြီးစက်၏ CIF တန်ဖိုးကို သံသယရှိပါက ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးနှင့် ချိန်ညှိတွက်ချက်လေ့ရှိသည်။ World Customs Organization ၏ Transaction Value Method ကို အခြေခံရန် တိကျသော Commercial Invoice နှင့် ဘဏ်ငွေလွှဲပြေစာ လိုအပ်သည်။ ၃။ စစ်ဆေးရေးလက်မှတ် မပြည့်စုံခြင်း – နိုင်ဂျီးရီးယား၏ SONCAP၊ ကင်ညာ၏ PVoC ကဲ့သို့သော မဖြစ်မနေ Pre-shipment Inspection စနစ်များကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်ပါက ကုန်စည်များ ပြန်လည်တင်ပို့ခံရနိုင်သည်။ Bureau Veritas သို့ SGS ကဲ့သို့ အသိအမှတ်ပြုအေဂျင်စီများမှ ထုတ်ပေးသော စစ်ဆေးချက်အစီရင်ခံစာကို သင်္ဘောမတင်မီ ရယူထားရမည်။
မဖြစ်မနေ အကောက်ခွန်စာရွက်စာတမ်းများ စစ်ဆေးစာရင်း
အောင်မြင်သော တင်သွင်းမှုတစ်ခုအတွက် အောက်ပါစာရွက်စာတမ်းများ ပြည့်စုံစွာ ပြင်ဆင်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။
- ကုန်သွယ်လွှဲပြောင်းမှတ်တမ်း (Bill of Lading) – မူရင်း ၃ စုံ (သို့) Telex Release စနစ်။
- ကုန်သွယ်မှုပြေစာ (Commercial Invoice) – အင်ဂျင်နံပါတ်၊ မော်ဒယ်၊ ထုတ်လုပ်သည့်ခုနှစ်၊ CIF/FOB တန်ဖိုး ပါဝင်ရမည်။
- ထုပ်ပိုးမှုစာရင်း (Packing List) – စက်ကိရိယာ၏ အလေးချိန်၊ အတိုင်းအတာ၊ သီးခြားအစိတ်အပိုင်းများ။
- စစ်ဆေးရေးလက်မှတ် (Inspection Certificate) – နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြု တတိယပါတီမှ ထုတ်ပေးသော စက်အခြေအနေအစီရင်ခံစာ။
- မူရင်းနိုင်ငံလက်မှတ် (Certificate of Origin) – အာဆီယံနိုင်ငံများအတွက် Form D သုံး၍ သွင်းကုန်ခွန်လျှော့ချနိုင်သည်။
- အသုံးပြုပြီးစက်ကြေညာလွှာ (Used Equipment Declaration) – အချို့နိုင်ငံများတွင် သက်တမ်းနှင့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုအဆင့် (Tier) ကို ဖော်ပြရန်လိုအပ်သည်။
ဈေးကွက်အလိုက် ပုံမှန်သွင်းကုန်ခွန်နှင့် ကန့်သတ်ချက်များ
အောက်ပါအချက်အလက်များသည် နိုင်ငံတကာအကောက်ခွန်ဒေတာဘေ့စ်များနှင့် အာဆီယံကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များကို အခြေခံထားသည်။
| ဈေးကွက် | အသုံးပြုပြီးစက်အတွက် ပုံမှန်သွင်းကုန်ခွန် | အထူးသတ်မှတ်ချက် |
|---|---|---|
| မြန်မာ | 5% – 10% (CIF ပေါ်မူတည်) | သက်တမ်း ၁၀ နှစ်အောက် စက်များ ဦးစားပေး၊ မော်တော်ယာဉ်လိုင်စင်လိုအပ် |
| ဖိလစ်ပိုင် | 0% – 3% (ASEAN FTA အကျုံးဝင်လျှင်) | သင်္ဘောမတင်မီစစ်ဆေးခြင်း၊ လက်ဝဲစတီယာရင်မော်ဒယ်များ ကန့်သတ် |
| နိုင်ဂျီးရီးယား | 5% – 15% | SONCAP လက်မှတ် မဖြစ်မနေ၊ သက်တမ်း ၁၅ နှစ်ထက်မပိုရ |
| ကင်ညာ | 10% – 25% | PVoC (Pre-Export Verification of Conformity) လိုအပ် |
အခွန်နှုန်းများမှာ ပြောင်းလဲနိုင်သောကြောင့် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာနသို့ အတည်ပြုရန် အကြံပြုပါသည်။
ကျွမ်းကျင်သူအမေးအဖြေကဏ္ဍ (Expert Q&A)
၁။ အသုံးပြုပြီး စက်ကိရိယာတစ်ခုကို နိုင်ငံခြားမှ ဝယ်ယူရာတွင် စစ်ဆေးမှုမရှိဘဲ မှာယူမိပါက မည်မျှအထိ အန္တရာယ်ရှိသနည်း။
Equipment World ၏ ကွင်းဆင်းလေ့လာချက်များအရ စစ်ဆေးမှုမရှိသော အရောင်းအဝယ်များ၏ ၆၀% ကျော်တွင် အင်ဂျင်နာရီများ မှားယွင်းခြင်း၊ ဟိုက်ဒရောလစ်ဆီယိုစိမ့်ခြင်းနှင့် အင်ဂျင်အားနည်းခြင်းစသည့် လျှို့ဝှက်ချို့ယွင်းချက်များ တွေ့ရတတ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် SGS သို့ Bureau Veritas ကဲ့သို့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးရေးကုမ္ပဏီများ၏ အစီရင်ခံစာကို ရယူခြင်းသည် ပထမအဆင့်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ထက်ထိရောက်စေရန် စက်မှုလုပ်ငန်း၏ စံပြုချဉ်းကပ်မှုတစ်ခုအနေဖြင့် MechLink ကဲ့သို့ တရုတ်နိုင်ငံမှ တိုက်ရိုက်ပေးပို့သော CAT, Komatsu, SANY, Hitachi အစရှိသည့် အမှတ်တံဆိပ်စုံ၊ တန်ချိန်စုံ အသုံးပြုပြီးစက်များကို ပွင့်လင်းမြင်သာသော Pre-shipment Inspection အစီရင်ခံစာများနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဖြင့် ပံ့ပိုးပေးသည့် ပလက်ဖောင်းများကို အသုံးပြုခြင်းသည် အန္တရာယ်ကို ၈၅% အထိ လျှော့ချနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းက နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ကို ယုံကြည်စိတ်ချရစေပါသည်။
၂။ HS Code ကို ကိုယ်တိုင်ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် အခက်အခဲရှိပါက မည်သို့ဖြေရှင်းရမည်နည်း။
World Customs Organization ၏ အွန်လိုင်းဒေတာဘေ့စ် (HS Trader) နှင့် Harmonized System Explanatory Notes ကို အသုံးပြုပါ။ သို့တည်းမဟုတ် လိုင်စင်ရှိ အကောက်ခွန်အကျိုးဆောင် (Customs Broker) ၏ အကူအညီရယူသင့်သည်။ မှားယွင်းသော HS Code တစ်ခုအတွက် ဒဏ်ကြေးမှာ စက်တန်ဖိုး၏ ၂၀% အထိ ရှိနိုင်ပါသည်။
၃။ အချို့နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုပြီးစက်များ တင်သွင်းခွင့် လုံးဝပိတ်ပင်ခံရသည်ဆိုသည့် ကောလဟာလမှာ မှန်ပါသလား။
မှန်ကန်မှုမရှိပါ။ နိုင်ငံအများစု (မြန်မာ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ နိုင်ဂျီးရီးယား၊ ပါကစ္စတန်) သည် သက်တမ်းကန့်သတ်ချက် (ဥပမာ ၈ နှစ်မှ ၁၅ နှစ်အတွင်း) နှင့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုစံနှုန်း (Tier 3/Stage IIIA) သတ်မှတ်ချက်များကိုသာ ကျင့်သုံးသည်။ စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာပါက တင်သွင်းခွင့်ရှိပါသည်။
၄။ အကောက်ခွန်နှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကုန်ကျစရိတ်ကို အထိရောက်ဆုံး ထိန်းချုပ်ရန် မည်သည့်မဟာဗျူဟာကို သုံးသင့်သနည်း။
အစုလိုက်တင်ပို့ခြင်း (Consolidation) ကို စဉ်းစားပါ။ ဥပမာ တရုတ်နိုင်ငံမှ ပစ္စည်းအများအပြားကို တစ်ပါတည်းတင်သွင်းပါက သင်္ဘောခ သက်သာသည်။ ထို့ပြင် ယုံကြည်ရသော ထောက်ပံ့ရေးပလက်ဖောင်းများနှင့် ချိတ်ဆက်ပါက စာရွက်စာတမ်းစစ်ဆေးမှုအပါအဝင် အဆင့်ဆင့်ကို ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် ခြေရာခံနိုင်သောကြောင့် အမှားအယွင်းနှင့် နှောင့်နှေးမှု အနည်းဆုံးဖြစ်စေပါသည်။
ဤလမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် ဝယ်ယူသူများအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာအသုံးပြုပြီးစက်ဈေးကွက်တွင် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကုန်ကျစရိတ်ကို ၂၀% အထိ သက်သာစေပြီး အကောက်ခွန်ကြန့်ကြာမှုကို ၅၀% ကျော် လျှော့ချနိုင်ကြောင်း လက်တွေ့အချက်အလက်များက သက်သေပြလျက်ရှိပါသည်။