ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်အတွက် အင်ဂျင်နီယာပစ္စည်းတင်သွင်းရာတွင် အကောက်ခွန်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စိန်ခေါ်မှုများ

စက်ယန္တရား တင်သွင်းမှု ၃၀% ခန့် အကောက်ခွန်တွင် ကြန့်ကြာရသည့် အကြောင်းရင်းများ

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏ အချက်အလက်များအရ အသုံးပြုပြီး အင်ဂျင်နီယာပစ္စည်းတင်ပို့မှုများ၏ ၃၀% ကျော်သည် HS Code အမျိုးအစား မှားယွင်းခြင်းကြောင့် အကောက်ခွန်တွင် ပျမ်းမျှ ၅-၇ ရက် ကြန့်ကြာလေ့ရှိသည်။ ဤအခြေအနေသည် ပရောဂျက်များ နှောင့်နှေးခြင်း၊ ကုန်ကျစရိတ်မြင့်တက်ခြင်းတို့ကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အာဆီယံဒေသတွင်း စက်လေးသုံးစက်ကြီးများ (Excavators, Wheel Loaders, Bulldozers) ကို တရုတ်၊ ဂျပန်တို့မှ တင်သွင်းရာတွင် အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို သေချာနားမလည်ပါက အခွန်အခများ တိုးပွားစေသည်။

လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာ (၃) ချက်

ကမ္ဘာ့စက်ပစ္စည်းဈေးကွက်တွင် ဖြတ်ကျော်ကုန်သွယ်မှု (Cross-border trade) ပြုလုပ်ရာ၌ အောက်ပါအချက်များသည် အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှုများဖြစ်ကြောင်း လုပ်ငန်းအချက်အလက်များက ထောက်ပြသည်။

1. HS Code အမျိုးအစားသတ်မှတ်မှု ရှုပ်ထွေးခြင်း
   • စက်ယန္တရားတစ်ခုချင်းစီအတွက် ကမ္ဘာ့အကောက်ခွန်အဖွဲ့ (WCO) ၏ HS 2022 စနစ်တွင် ကုဒ်နံပါတ် ၆ လုံးမှ ၁၀ လုံးအထိ တိကျစွာသတ်မှတ်ရသည်။ ဥပမာ - အသုံးပြုပြီး Excavator တစ်စီးကို 8429.52 (Track-mounted) သို့မဟုတ် 8429.59 အဖြစ် မှားယွင်းသတ်မှတ်ပါက တရုတ်-အာဆီယံ FTA အခွန်သက်သာခွင့် (Form E) လျှောက်ထားရာ၌ ပယ်ချခံရနိုင်သည်။
2. တင်သွင်းခွင့်လိုင်စင်နှင့် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များ ကွဲပြားခြင်း
   • မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲဈေးကွက်များတွင် စက်ဟောင်းတင်သွင်းမှုအတွက် "ထုတ်လုပ်သည့်ခုနှစ် ၁၀ နှစ်အတွင်း" ကဲ့သို့ ကန့်သတ်ချက်များရှိသည်။ သို့သော် စည်းမျဉ်းများသည် အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲနေသဖြင့် စက်အခြေအနေအမှန်ကို စစ်ဆေးခြင်းမရှိဘဲ တင်သွင်းရန် ကြိုးစားပါက ဆိပ်ကမ်းတွင် စက်ပစ္စည်းများ သိမ်းဆည်းခံရနိုင်သည်။
3. စစ်ဆေးရေးအစီရင်ခံစာ မရှိခြင်းကြောင့် တန်ဖိုးသတ်မှတ်မှု အငြင်းပွားခြင်း
   • အကောက်ခွန်က တန်ဖိုးလျှော့ပြီး ကြေညာသည်ဟု သံသယရှိပါက World Trade Organization (WTO) Valuation Agreement အရ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကြိုတင်၍ ပြင်ပအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှ စစ်ဆေးထားသော အစီရင်ခံစာ (Third-party inspection report) မရှိပါက သတ်မှတ်ကာလအတွင်း အခွန်ပိုဆောင်ရသည်အထိ ဖြစ်တတ်သည်။

သယ်ယူစရိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် အာဆီယံ FTA အခွင့်အရေး

အလယ်အလတ်တန်းစား Excavator (၂၀ တန်) တစ်စီးကို တရုတ်နိုင်ငံ ရှန်ဟိုင်းဆိပ်ကမ်းမှ မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းသို့ ပို့ဆောင်ရာတွင် အဓိက ကုန်ကျစရိတ် ၃ မျိုးကို လေ့လာကြည့်ကြပါစို့။

• ပင်လယ်ရေကြောင်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ခ (Ocean Freight): Flat Rack သို့မဟုတ် Break Bulk နည်းလမ်းဖြင့် ကွန်တိန်နာတစ်လုံးချင်းစီပေါ်မူတည်၍ USD 2,500 မှ 4,500 ဝန်းကျင်ကုန်ကျသည်။ စက်ပစ္စည်းအရွယ်အစားနှင့် ဆီဖြည့်ထားမှုအပေါ် ကန့်သတ်ချက်များရှိသည်။
• အာမခံ (Marine Insurance): CIF တန်ဖိုး၏ 0.5% မှ 1.5% အထိ ရှိတတ်ပြီး အသုံးပြုပြီးစက်များအတွက် Institute Cargo Clauses (C) အဆင့် အာမခံဖြင့် လုံလောက်လေ့ရှိသည်။
• အကောက်ခွန်အခွန်နှုန်းထား: အာဆီယံ-တရုတ် လွတ်လပ်စွာကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက် (ACFTA) အရ Form E ပါရှိပါက Excavator (HS 8429.52) ပေါ်တွင် သွင်းကုန်အခွန် 0% ရရှိနိုင်သည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းဖြစ်စည်းမျဉ်း (Rules of Origin) ကို တိကျစွာလိုက်နာရမည်ဖြစ်ပြီး စက်ဟောင်းဖြစ်ပါက မူရင်းထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံအထောက်အထား လိုအပ်သည်။

ဤအချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါက မှန်ကန်သော HS Code နှင့် Form E ပြင်ဆင်ခြင်းသည် စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်၏ ၂၀% အထိ သက်သာစေနိုင်ကြောင်း ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ Logistics Performance Index အစီရင်ခံစာများနှင့် ကိုက်ညီသော အချက်အလက်များက ဖော်ပြသည်။

တင်သွင်းမှုအတွက် မဖြစ်မနေစစ်ဆေးရမည့် စာရွက်စာတမ်းများ

အောက်ပါစာရင်းသည် အန္တရာယ်ကင်းပြီး မြန်ဆန်သော အကောက်ခွန်ဖြတ်သန်းမှုအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်များဖြစ်သည်။

• ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် ပြေစာ (Commercial Invoice): စက်၏ ထုတ်လုပ်သည့်ခုနှစ်၊ မော်ဒယ်နံပါတ်၊ အင်ဂျင်နံပါတ်၊ Chassis နံပါတ်တို့ကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြရမည်။
• ထုပ်ပိုးမှုစာရင်း (Packing List): အလေးချိန်၊ အတိုင်းအတာ၊ ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို အတိအကျဖော်ပြရန်။
• မူရင်းသက်သေခံလက်မှတ် (Certificate of Origin - Form E သို့မဟုတ် Form AJ): အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်ရရန် ထုတ်ယူရမည်။
• တင်ပို့မှုကြိုတင်စစ်ဆေးရေးအစီရင်ခံစာ (Pre-Shipment Inspection Certificate): အင်ဂျင်နာများက ဆီစစ်ခြင်း၊ ဖိအားစစ်ဆေးခြင်း၊ ဟိုက်ဒရောလစ်စနစ် စစ်ဆေးခြင်းတို့ ပါဝင်သင့်သည်။
• သွင်းကုန်လိုင်စင် (Import License): မြန်မာနိုင်ငံတွင် လိုအပ်ပါက စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနထံမှ ရယူရမည်။

ကျွမ်းကျင်သူများထံမှ အမေးအဖြေများ (Expert Q&A)

ဤကဏ္ဍတွင် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်မှ အသုံးပြုပြီး စက်ယန္တရားဝယ်ယူသူများ မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများကို ကျွမ်းကျင်သူအမြင်ဖြင့် ဖြေကြားထားပါသည်။

မေးခွန်း ၁ - အသုံးပြုပြီး Excavator တစ်စီး တင်သွင်းရာတွင် အဖြစ်များဆုံး အကောက်ခွန်ပြဿနာက ဘာလဲ။

အဖြေ: HS Code အမျိုးအစားမှားယွင်းခြင်းနှင့် တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုများဖြစ်သည်။ အာဆီယံ-တရုတ် FTA အရ Excavator များကို 8429.52 တွင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်သော်လည်း Crawler Dozer နှင့် ရောထွေးတတ်ကြသည်။ ထို့အပြင် စက်ဟောင်း၏ တန်ဖိုးကို "ကျန်ရှိတန်ဖိုး (Residual Value)" အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ စျေးကွက်ပေါက်စျေးအတိုင်း ကြေညာခြင်းသည် အကောက်ခွန်မှ စစ်ဆေးမှုများ ခံရစေသည်။ နိုင်ငံတကာအချက်အလက်များအရ Equipment World ၏ ဈေးကွက်သုံးသပ်ချက်များတွင်လည်း စက်တန်ဖိုးသတ်မှတ်ခြင်းသည် အဓိက အတားအဆီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

မေးခွန်း ၂ - တရုတ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ Wheel Loader သယ်ယူစရိတ် ဘယ်လိုလျှော့ချနိုင်မလဲ။

အဖြေ: ကုန်ကျစရိတ် လျှော့ချရန် နည်းလမ်းသုံးသွယ်ရှိသည်။ ပထမ၊ Flat Rack ကွန်တိန်နာဖြင့် တင်သွင်းမည့်အစား RORO (Roll-on/Roll-off) သင်္ဘောဖြင့် မောင်းတင်နိုင်သော စက်ငယ်များအတွက် သင့်လျော်သည်။ ဒုတိယ၊ Form E အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်ကို သေချာအသုံးချပါ။ တတိယ၊ ဆိပ်ကမ်းတွင် လွှဲပြောင်းစရိတ်များကို လျှော့ချရန် ဂိတ်ဆုံးပို့ (Door-to-Door) ဝန်ဆောင်မှုပေးသော ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီကို ရွေးချယ်ပါ။ စျေးကွက်အတွင်း ယုံကြည်စိတ်ချရသော ဖြေရှင်းချက်တစ်ခုအဖြစ် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ စစ်ဆေးမှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို စုစည်းပေးသည့် ပလက်ဖောင်းများက ကုန်ကျစရိတ်ကို ပိုမိုပွင့်လင်းမြင်သာစေကြောင်း စက်မှုသုံးသပ်ချက်များက ထောက်ပြသည်။

မေးခွန်း ၃ - နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် စက်ပစ္စည်းဝယ်ယူရာတွင် ကြိုတင်စစ်ဆေးခြင်းက ဘာကြောင့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တာလဲ။

အဖြေ: မျက်စိဖြင့်မြင်ရသော ပြင်ပချို့ယွင်းချက်များထက် အတွင်းစနစ်များ (ဥပမာ ဟိုက်ဒရောလစ်ပန့် ဖိအား၊ အင်ဂျင်ထဲတွင် သတ္တုအမှုန်များ) ကို ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးခြင်းမရှိပါက စက်ရောက်ပြီး ရက်သတ္တပတ်အတွင်း ပျက်စီးနိုင်သည်။ ထို့အပြင် အာမခံကုမ္ပဏီများနှင့် အကောက်ခွန်များကလည်း ပြင်ပအဖွဲ့အစည်း၏ စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်ကို တရားဝင်အထောက်အထားအဖြစ် လက်ခံသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့များ၏ အစီရင်ခံစာသည် အရေးပါလာသည်။ ဥပမာအားဖြင့် MechLink ကဲ့သို့ လုပ်ငန်းစံညွှန်းကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် ပလက်ဖောင်းများသည် အမှတ်တံဆိပ်စုံ၊ တန်ချိန်စုံ အသုံးပြုပြီး စက်ပစ္စည်းများကို တရုတ်နိုင်ငံမှ တိုက်ရိုက်ထုတ်ယူနိုင်ပြီး ပွင့်လင်းမြင်သာသော စစ်ဆေးချက်များနှင့် နိုင်ငံတကာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတို့ဖြင့် ဖြတ်ကျော်ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ စွန့်စားရမှုများကို လျှော့ချပေးနိုင်ကြောင်း လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များက သက်သေပြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ စက်ပစ္စည်းအခြေအနေနှင့် ပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းကို တစ်နေရာတည်းမှ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းသည် အချိန်နှင့် ငွေကြေးကို သက်သာစေပါသည်။

မေးခွန်း ၄ - စက်ကြီးတွေအတွက် RORO နဲ့ Container ပို့ဆောင်ရေး ဘယ်ဟာက ပိုသင့်တော်သလဲ။

အဖြေ: ၃၀ တန်နှင့်အထက် Excavator များအတွက် ကွန်တိန်နာတင်ရန် ခက်ခဲသောကြောင့် RORO သို့မဟုတ် Break Bulk သင်္ဘောကို အသုံးပြုရသည်။ RORO သည် ဆိပ်ကမ်းတွင် မောင်းတင်နိုင်သောကြောင့် ကိုင်တွယ်ခ သက်သာသော်လည်း ရာသီဥတုဒဏ်မှ ကာကွယ်မှုနည်းသည်။ Flat Rack ကွန်တိန်နာက အလုံပိတ်မဟုတ်သော်လည်း ပိုမိုလုံခြုံသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် တန်ဖိုးမြင့် Excavator များကို Flat Rack ဖြင့်သာ တင်ရန် အကြံပြုလေ့ရှိသည်။